Hale YILDIRIM / GÜNDEME BAKIŞ - Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında başlayan sıcak çatışma, Orta Doğu’da endişe yaratırken, gözler Türkiye’nin bölgesel konumuna çevrildi. İsrail’in de dahil olduğu askeri gerilim, yalnızca güvenlik başlığında değil; diplomatik, siyasi ve ekonomik boyutlarıyla da yeni bir süreci işaret ediyor. Türkiye ise hem NATO üyesi kimliği hem de İran'la olan komşuluk ilişkisi nedeniyle kritik bir denge noktasında bulunuyor. Siyaset Bilimci Prof. Dr. Tanju Tosun, yaşanan gelişmelerin Türkiye’nin dış politika tercihleri ve bölgesel rolü açısından nasıl okunması gerektiğini değerlendirdi.
“TÜRKİYE’NİN TUTUMU DOĞRU”
Türkiye’nin şu andaki tutumunun doğru olduğunu kaydeden Tosun, “İran’la yüzyıllara dayanan kadim bir komşuluk ilişkimiz var. Özellikle saldırılar nedeniyle masum sivillerin ve çocukların hayatını kaybettiği gerçeği dikkate alındığında, bunu kınamak en doğal insani duruştur” dedi.
“EKONOMİK AÇIDAN DOLAYLI ETKİLENİRİZ”
Savaşın Türkiye'ye ekonomik etkilerine ilişkin önemli açıklamalarda bulunan Tosun, “Ekonomik açıdan bakıldığında ise sürecin uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihtimali Türkiye’yi etkileyebilir. Ancak Türkiye son yıllarda enerji tedarikini çeşitlendirdiği için, söz konusu coğrafyada yaşanabilecek krizlerin enerji arzı açısından doğrudan ve ağır bir kesintiye yol açması beklenmez. Buna rağmen küresel piyasalarda oluşacak fiyat artışları Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyecektir. Nitekim petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın, enflasyona yaklaşık 1 puanlık yukarı yönlü etki yapabileceği öngörülüyor” ifadelerini kullandı.
“YURTTA SULH CİHANDA SULH İLKESİNİ DEVAM ETTİRİYOR”
“ABD ve İsrail’in saldırılarına karşı Türkiye’nin tavrına bakıldığında ise Ankara’nın kendisini dengeleyici bir konuma yerleştirdiği görülüyor” diyen Prof. Dr. Tosun, “Türkiye bir NATO üyesi; aynı zamanda İran'la komşu ve bölgesel ilişkileri olan bir ülke. Yıllardır izlenen dış politika çizgisi, Mustafa Kemal Atatürk’ün ortaya koyduğu “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesine dayanıyor ve Türkiye mümkün olduğu ölçüde bu denge politikasını sürdürmeye çalışıyor. Bir tarafta NATO başta olmak üzere Batı ittifakı, diğer tarafta komşu İran bulunuyor; Ankara bu iki hat arasında temkinli ve dengeli bir politika izliyor” açıklamasında bulundu.
“ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI’ DEĞERLENDİRMESİ İDDİALI OLUR”
Tosun açıklamasını şöyle sonlandırdı:
Yaşananları “Üçüncü Dünya Savaşı’nın başlangıcı” olarak değerlendirmek şu aşamada abartılı ve iddialı olabilir. Ancak kısa vadede nasıl bir tablo ortaya çıkacağını öngörmek de kolay değil. İran’ın önümüzdeki günlerde nasıl bir askeri kapasiteyle karşılık vereceği belirleyici olacak. ABD ve İsrail’in yanında Avrupa ülkelerinin; özellikle İngiltere, Fransa ve Almanya’nın tutumu da sürecin seyrini etkileyecek. Ancak savaşın hem siyasi hem ekonomik hem de insani açıdan sürdürülebilir olmadığı açık; çatışmaların bedelini en ağır şekilde masum siviller ödüyor.