GÜNDEME BAKIŞ- Resmi Gazete’de yayımlanan kararla, ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapılar nedeniyle uygulanan idari para cezalarına ilişkin önemli bir başvuruya dair Anayasa Mahkemesi kararını açıkladı. İzmir 4. İdare Mahkemesi tarafından yapılan başvuruyu değerlendiren yüksek mahkeme, 3194 sayılı İmar Kanunu’nda yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti. Kararla birlikte söz konusu hükmün iptali talebi oybirliğiyle reddedildi.

BAŞVURU NASIL GÜNDEME GELDİ

Başvuru, İzmir’de görülen bir dava kapsamında ortaya çıktı. Ruhsat ve eklerine aykırı olduğu belirlenen bir yapı nedeniyle yapı sahibine idari para cezası uygulanmasının ardından konu yargıya taşındı. Davaya bakan İzmir 4. İdare Mahkemesi ise davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa’ya uygun olup olmadığının değerlendirilmesi için dosyayı Anayasa Mahkemesi’nin incelemesine sundu.

Başvuruda, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan bazı ifadelerin Anayasa’ya aykırı olabileceği ileri sürüldü. Mahkeme, söz konusu düzenlemenin hukuk devleti ilkesini içeren Anayasa’nın 2. maddesine, eşitlik ilkesini düzenleyen 10. maddesine ve suç ve cezaların kanuniliği ilkesini kapsayan 38. maddesine aykırılık taşıyabileceğini belirterek değerlendirme talep etti.

AYM’NİN DEĞERLENDİRMESİ

Anayasa Mahkemesi incelemesinde, imar mevzuatının temel hedefinin kentlerin planlı ve düzenli gelişimini sağlamak olduğunu vurguladı. Kararda, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların tespit edilmesi halinde yapı sahibine aykırılığı gidermesi için belirli bir süre tanındığı, bu sürede gerekli düzenlemenin yapılmaması durumunda ise idari para cezası uygulanmasının öngörüldüğü ifade edildi.

Mahkeme ayrıca düzenlemede hangi fiillerin yaptırıma tabi olduğunun açık biçimde ortaya konulduğunu belirtti. Bu nedenle söz konusu hükmün, suç ve cezaların kanuniliği ilkesine aykırılık oluşturmadığı değerlendirmesinde bulunuldu.

İPTAL TALEBİ OYBİRLİĞİYLE REDDEDİLDİ

Yüksek Mahkeme kararında, düzenlemenin çevrenin korunması, şehirleşmenin planlı biçimde yürütülmesi ve kamu düzeninin sağlanması gibi meşru amaçlara hizmet ettiğini kaydetti. Ayrıca idari para cezalarının ölçüsüz olmadığı ve bireylerin hangi eylemlerinin yaptırıma yol açacağını öngörebilecekleri bir çerçevede düzenlendiği vurgulandı.

Tüm değerlendirmelerin ardından Anayasa Mahkemesi, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasına yönelik iptal talebini reddetti. Kararın 26 Kasım 2025 tarihinde oybirliğiyle alındığı bildirildi.

Resmi Gazete’de yayımlanan kararın, imar mevzuatına aykırı yapılar nedeniyle uygulanan idari para cezalarına ilişkin yargı süreçlerinde emsal niteliği taşıyabileceği ve yerel mahkemeler açısından önemli bir içtihat oluşturabileceği değerlendiriliyor.