İsviçre merkezli IQAir tarafından yayımlanan 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu, Türkiye’de hava kirliliğinin ciddi boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Rapora göre Türkiye’nin PM2.5 değeri bir yıl içinde 15.3’ten 19.2’ye yükseldi. Bu artışla birlikte Türkiye, dünyanın en kirli havasına sahip ülkeler sıralamasında 67. sıradan 39. sıraya çıktı.
BUCA’DA GÖRÜNMEYEN TEHLİKE
Rapora göre Türkiye, Avrupa’da hava kirliliğinin en yüksek olduğu 4. ülke oldu. Listenin ilk üç sırasında Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya ve Sırbistan yer aldı.
Başkentler sıralamasında ise Ankara, 11.4 PM2.5 değeriyle 80. sırada konumlandı.
Raporda dikkat çeken bir diğer veri ise Avrupa’daki en kirli yerleşimlerin önemli bir bölümünün Türkiye’de bulunması oldu.
Iğdır 64.4 PM2.5 değeriyle listenin zirvesinde yer alırken, Buca ikinci sıraya yerleşti. Konya ve Düzce de en kirli ilk 10 arasında yer aldı.
Bu veriler, milyonlarca kişinin Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarının çok üzerinde kirli hava soluduğunu ortaya koydu.
“Ekonomik yük 138 milyar dolar"
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, Türkiye’nin hava kirliliğindeki yükselişinin endişe verici olduğunu belirtti. Alpay, fosil yakıtların kirliliğin başlıca nedeni olduğunu vurgulayarak, “Temiz hava için kaybedecek zamanımız yok” dedi.
Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü Deniz Gümüşel ise PM2.5 kirliliğinin Türkiye ekonomisine yıllık maliyetinin yaklaşık 138 milyar dolar olduğunu söyledi. Gümüşel, alınacak önlemlerle her yıl 60 binden fazla erken ölümün önlenebileceğini ifade etti.
Ölçüm ve yaptırım eksikliği
Uzmanlar, Türkiye’de hava kirliliğinin yeterince ölçülmediğine dikkat çekiyor. Mevcut ölçüm istasyonlarının büyük bölümünden sağlıklı veri alınamadığı belirtilirken, PM2.5 için ulusal bir sınır değerin bulunmaması da önemli bir eksiklik olarak öne çıkıyor.
PM2.5 nedir, neden tehlikeli?
PM2.5, atmosferde bulunan ve çapı 2.5 mikrometreden küçük olan zararlı partikülleri ifade ediyor. Bu parçacıklar solunum yoluyla doğrudan akciğerlere ve kana karışarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Başlıca kaynakları arasında fosil yakıt kullanımı, sanayi emisyonları, termik santraller ve ulaşım yer alırken; uzmanlar hava kirliliğiyle mücadelede kömür başta olmak üzere fosil yakıtların kademeli olarak terk edilmesi gerektiğini vurguluyor.
