Hale YILDIRIM/ GÜNDEME BAKIŞ - Yeni Parti’nin 14-15 Kasım tarihlerinde gerçekleştireceği 1’inci Olağan Kurultay öncesinde hayata geçirdiği yeni yönetim modeli ve parti içi demokrasiye yönelik değişiklikler siyaset gündemindeki yerini koruyor. Genel başkanın üyelerin oylarıyla belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen ön seçimde İzmir’de katılım oranı yüzde 86,87 olurken, Parti Meclisi üye sayısının 80’den 150’ye çıkarılması da yeni yönetim modelinin dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı. Siyaset Bilimci Prof. Dr. Tanju Tosun, söz konusu değişiklikleri değerlendirerek ön seçimdeki katılım oranının yüksek olduğunu belirtti.
“KATILIMI YÜKSEK BULUYORUM”
Ön seçimde sandığa gitme oranını değerlendiren Tosun, “Katılım açısından düşük bir oran olduğunu düşünmüyorum. İzmir'de katılımın yüzde 80 - 90 bandında gerçekleşmesi önemli. İlk kez bir genel başkanın üyelerin oylarıyla, ön seçim yöntemiyle belirlenmesi açısından bu katılımı yüksek buluyorum. Açıkçası ben daha düşük bir katılım bekliyordum” dedi.
"DÜNYADA ÖRNEKLERİ VAR"
Dünyada siyasi parti genel başkanlarının üyeler tarafından seçilmesine ilişkin örnekler bulunduğunu belirten Tosun, “Bilimsel araştırmalara göre Avrupa'daki siyasi partilerin yaklaşık yüzde 40'ında genel başkanlar üyelerin oylarıyla seçiliyor. İngiltere'de de bu uygulamanın örnekleri var. Liberal Demokrat Parti'de genel başkan doğrudan üyeler tarafından seçiliyor. İngiliz Muhafazakar Partisi'nde ise milletvekilleri aday sayısını ikiye indiriyor, ardından üyeler seçim yapıyor” ifadelerini kullandı.
“DELEGE SİSTEMİ KAYIRMACILIĞA DÖNÜŞEBİLİYOR”
Üyelerin doğrudan genel başkan seçiminde söz sahibi olmasının parti içi demokrasi açısından önemli ve değerli bir değişim olduğunu kaydeden Tosun, “Bu uygulama Yeni Parti açısından önemli ve değerli bir değişim. Her şeyden önce üyelerin genel başkan üzerinde belirleyiciliği söz konusu oluyor. Bu durum, partiye üye olanlarla parti yönetimi arasındaki aidiyet duygusunu güçlendiriyor. Delege etkisinin devre dışı bırakılması da önemli. Çünkü delege sistemi, tüm partililer açısından kayırmacılığa dayalı bir yapıya dönüşebiliyor. Ayrıca seçmen de bu süreci izliyor ve partinin demokratik işleyişine ilişkin bir fikir ediniyor. Dolayısıyla bunun demokratik süreç açısından olumlu bir etkisi olduğunu düşünüyorum” diye konuştu.
Yeni Parti'deki ön seçimin tek adayla gerçekleştirilmesine de değinen Tosun, “Ancak Yeni Parti'deki seçim tek adaylı gerçekleşti. Avrupa örneklerine baktığımızda çok adaylı seçimlerin yapıldığını görüyoruz. Bunun ilk örneklerden biri olması dolayısıyla tek adaylı gerçekleşmesini anlaşılabilir buluyorum” dedi.
“SANDIĞA KATILIMI ARTIRABİLİR”
Üyelerin genel başkanı doğrudan belirlemesinin seçmen davranışlarına ve sandığa katılıma olası etkilerini de değerlendiren Tosun, “Seçmenin kendisini bir partiye ait hissetmesi, sandığa gitme motivasyonu açısından önemli. Seçmen partiye ait hissetmediğinde sandığa gitmekten uzaklaşabiliyor. Üyelerin doğrudan karar süreçlerine katılması, partiyle kurdukları bağı güçlendirebilir. Bu da uzun vadede seçmenin sandığa katılımını artırıcı bir etki yaratabilir” ifadelerini kullandı.
“PARTİ MECLİSİ'NDE KİLİKLEŞME RİSKİ VAR”
Parti Meclisi üye sayısının 80'den 150'ye çıkarılmasını da değerlendiren Tosun, yeni modelde öngörülen üçlü yapıya dikkat çekti. Özellikle 30 kişilik Politika Geliştirme Grubu'nun önemine değinen Tosun, “Burada üçlü bir yapı öngörülüyor. Özellikle 30 kişilik Politika Geliştirme Grubu'nun, uzmanlardan oluşan bir politika üretim birimi olarak tasarlanması önemli. Bu yapı, partinin politika üretme kapasitesinin ve niteliğinin geliştirilmesi açısından katkı sağlayabilir” dedi.
Parti Meclisi'nin genişletilmesinin temsil kabiliyetini artırabileceğini belirten Tosun, “Parti Meclisi'nin üye sayısının yaklaşık iki katına çıkarılması, temsil kabiliyetinin de genişlemesine yol açabilir. Ne kadar fazla kişiye görev ve sorumluluk verilirse parti içinde o kadar fazla kişinin sürece katılması ve motive olması sağlanabilir. Ancak burada önemli olan, bu yapının işlevsel hale getirilmesi” diye konuştu.
Üye sayısının artmasının karar alma süreçlerini uzatabileceğine dikkat çeken Tosun, “Üye sayısı arttıkça karar alma süreçleri uzayabilir. Herkesin söz alma ve kendisini ifade etme hakkının korunması için komisyonlar şeklinde çalışılması düşünülebilir. Parti Meclisi'nin operasyonel olarak iyi yönetilmesi gerekiyor. Bu 150 kişinin kendi içinde komisyonlar halinde çalışması önemli” ifadelerini kullandı.
Genişleyen yapının beraberinde bazı riskleri de getirebileceğini kaydeden Tosun, “Diğer taraftan, Parti Meclisi'nin genişlemesiyle birlikte zaman zaman klikleşmeler ve farklı odakların ortaya çıkması da mümkün. Bu da dikkate alınması gereken bir risk. Dolayısıyla genişleyen yapının koordinasyonunun ve işleyişinin iyi kurgulanması gerekiyor” dedi.
“YASAL ZEMİNİ OLUŞTURULMALI”
Yapılan değişikliklerin parti içi demokrasi açısından önemine değinen Tosun, uygulamanın mevcut Siyasi Partiler Kanunu çerçevesindeki yerine de dikkat çekti. Tosun, “Mevcut Siyasi Partiler Kanunu çerçevesinde, genel başkanın üyelerin katılımıyla seçilmesi 14 ve 15'inci maddelerdeki düzenlemelerin dışında, informel olarak hayata geçirilen bir uygulama niteliğinde. Buna rağmen siyasi partilerin iç yapılarının demokratikleşmesi açısından önemli bir adım” dedi.
Bu tür uygulamaların yasal güvenceye kavuşturulması gerektiğini vurgulayan Tosun, “Ancak bu tür informel düzenlemelerle sınırlı kalınmaması gerekiyor. Siyasi Partiler Kanunu'nda da genel başkanın daha katılımcı yöntemlerle seçilmesine yönelik düzenlemeler yapılmalı. Parti içi demokrasinin kalıcı hale gelmesi için bu uygulamaların yasal zemininin de oluşturulması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
