VÜCUDUN HORMON DENGESİYLE OYNAYAN YAPAY MÜDAHALE

Tıp uzmanlarının paylaştığı verilere göre Melanotan II, vücudun doğal melanosit uyarıcı hormonunu taklit eden laboratuvar üretimi sentetik bir peptit olarak tanımlanıyor. Genellikle iğne enjeksiyonu ya da burun spreyi formunda kaçak yollarla piyasaya sürülen kimyasal, cilde koyu tonunu veren pigment hücrelerini (melanositleri) yapay olarak uyararak çalışıyor.

Klinik ortamlarda hiçbir güvenlik, kalite ve etkinlik testinden geçmemiş olan bu madde, doğrudan endokrin sistemine müdahale ettiği için vücutta öngörülemez hormonal kırılmalara zemin hazırlıyor. İngiltere merkezli saygın sağlık kuruluşu The Independent Pharmacy Kıdemli Klinik Danışmanı Dr. Donald Grant, bu denetimsiz ürünü kullananların sayısında son aylarda "endişe verici ve korkutucu bir artış" gözlemlendiğini açıkladı.

BENLERİ KANSER HÜCRESİNE DÖNÜŞTÜRÜYOR: BÖBREKLERİ İFLAS ETTİREBİLİR

Ruhsatsız bronzlaşma iğnelerinin yarattığı tahribat, solaryum cihazlarının bilinen kanser risklerini dahi gölgede bırakacak düzeyde seyrediyor. Bilimsel veriler, 35 yaşından önce solaryuma girenlerin cilt kanseri (melanom) riskinin yüzde 59 arttığını kanıtlarken, "Barbie ilacı" bu süreci doğrudan hücre bazında hızlandırıyor. Dr. Donald Grant, kimyasalın vücutta mevcut olan zararsız benleri aniden koyulaştırarak tümöre dönüştürebildiğini veya ciltte agresif yeni benlerin çıkmasına yol açarak cilt kanserini tetiklediğini vurguladı.

Maddeyi kullanan kişilerin hastanelere başvuru süreçlerinde sadece cilt tahribatıyla karşılaşılmadığı; şiddetli mide bulantısı, akut kas erimesi ve böbrek yetmezliğine kadar uzanan ağır sistemik zehirlenme semptomlarının rapor edildiği belirtildi. Ürünün içinde tam olarak hangi yabancı bileşenlerin yer aldığının kullanıcılar tarafından bilinmemesi, hayati riski daha da tırmandırıyor.

"RUHSATSIZ, DENETİMSİZ VE TEMELDE TAMAMEN YASA DIŞI"

Sağlık bakanlıkları ve kanser araştırma kurumları, Melanotan II’nin genel kullanım için hiçbir şekilde onaylanmadığını ve tescillenmediğini hatırlatıyor. Dünyaca ünlü plastik cerrah Dr. Terry Dubrow da konuya ilişkin yaptığı açıklamada, bu sentetik yapının tıp literatüründe tamamen "deneysel" aşamada kaldığını ve asla güvenli bir tedavi yöntemi olarak kabul edilemeyeceğini belirtti.

Dr. Dubrow, internet üzerinden ve merdiven altı güzellik merkezlerinde pazarlanan bu ürünün "ruhsatsız, denetimsiz ve temelde tamamen yasa dışı" olduğunu vurguladı. Sağlık otoriteleri, bu peptidi herhangi bir şekilde vücuduna enjekte etmiş veya sprey olarak kullanmış kişilerin, herhangi bir yan etki beklemeden acilen en yakın sağlık kuruluşuna başvurarak taramadan geçmesi gerektiği çağrısında bulunuyor.

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Uğur Toprak, Kurban Bayramı'nda kurbanlık seçiminden kesimine ve etin muhafazasına kadar dikkat edilmesi gereken noktalarla ilgili bilgi verdi. Bayramın yaz mevsimine denk geldiğini belirten Toprak, kurban kesimlerinin mutlaka izinli alanlarda ve mezbahalarda yapılması gerektiğini söyledi. Veteriner hekim kontrolünün önemine değinen Toprak, sokak aralarında yapılan kesimlerin halk sağlığı açısından risk oluşturduğuna dikkat çekerek, 'Hayvanın iç organları, havanın sıcaklığıyla birlikte ciddi bakterilerle bulaşı sağlayıp ciddi bir halk sağlığı sorunu yaratabilir. Hayvan kesilirken iç organların dağılmamasına dikkat edilmesi gerekiyor' dedi.

'24 SAAT BOYUNCA ETİ TÜKETMEMEK GEREKİYOR'

Kesim sonrası etin uygun şekilde dinlendirilmesi gerektiğini belirten Toprak, sözlerini şöyle sürdürdü: 'Hayvan kesildikten sonra ölüm sertliği dediğimiz bir durum oluşur. Bu nedenle 24 saat boyunca eti tüketmemek gerekiyor. Etin kendine gelmesi, rahatlaması gerekiyor. Özellikle eti yığınlar halinde üst üste koyarsak ya da poşetlersek sorun oluşabilir. Çünkü hayvan eti daha sıcak. Yeşillenme dediğimiz olay gerçekleşebilir. O eti artık tüketemeyiz. Çok fazla eti üst üste koymadan dolaba yerleştirmek gerekiyor. Etin altına buz kalıbı koyup hızlıca soğutulması önemli. Aksi halde gıda zehirlenmeleri olabilir. İshal, kusma ve mide bulantısı gibi durumlarla karşılaşılabilir.'

'GIDA ZEHİRLENMESİNE DAVETİYE ÇIKARTIR'

Kıyma haline getirilen etin daha kısa sürede tüketilmesi gerektiğini ifade eden Toprak, 'Vatandaşlar etleri kıyma şeklinde getirip buzluğa atabiliyor. Özellikle kıyma çektirdiğiniz yere dikkat etmelisiniz. Kasabın hijyenik koşulları oldukça önemli. Eti kıyma haline getirdikten sonra buzdolabında normal raf kısmında maksimum 2 gün tutmak gerekiyor. Eğer donduracaksak da kullanabileceğimiz miktarlarda dondurmak gerekiyor. Dondurulmuş ürünü çıkartıp köfte bile yapsak tekrar dondurmamamız gerekiyor. Çünkü bu da bir gıda zehirlenmesine davetiye çıkartır. Bayramın zehir olmaması için bunlara dikkat etmek lazım' ifadelerini kullandı.

'TEPSİNİN ÜZERİNE KOYUP DOLABA KALDIRMALI'

Baba mesleğini sürdürdüğünü ve 4 yıldır uzman kasap olarak çalıştığını belirten Tuğrul Sönmez (22) ise kurban etinin poşette saklanmasının yanlış olduğunu vurgulayarak, 'Kurbanlığı parçaladıktan sonra torbalara koyuyoruz. Torbanın ağzını bağlıyoruz. Bu sefer sıcak et hava almıyor. Hararet yapıyor, bozuluyor. Yani yeşermeye başlıyor. Eti torbayla değil bir tepsinin üzerine koyup dolaba kaldırmalı. Eti parçaladıktan sonra 24 saat boyunca dinlenmesi lazım. Böylelikle et yumuşar' dedi. Etin her bölümünün farklı amaçlarla değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Sönmez, 'Bonfile veya antrikot kısmı kızartmalık yapılır. Etin en yumuşak, en değerli yerleridir. Kıyma olmaz. Olursa ziyan olur. Gerdan, kol ve kaburga taraflarından kıyma olur' diye konuştu. (DHA)

Toplardamar dolaşımındaki yavaşlama, varis oluşumu, hareketsizlik ve fazla kilo gibi faktörlerin bacaklarda şişlik hissine neden olabileceğini belirten Op. Dr. Akcan, tek taraflı ani gelişen şişliklerde ise gecikmeden değerlendirme gerektiğini söyledi.

Şikayetlere ağrı, ciltte renk değişikliği, gece krampları veya damar belirginliğinin eşlik etmesi halinde uzman görüşü alınmasının önemli olduğunu ifade etti. Gün içinde kısa yürüyüşler yapmak, uzun süre sabit pozisyonda kalmamak, bacakları dinlendirmek ve hekim önerisiyle uygun destek ürünleri kullanmanın fayda sağlayabileceğini belirtti.

Op. Dr. Akcan, “Dolaşım sistemiyle ilgili belirtiler erken dönemde fark edildiğinde yaşam konforunu artıracak önlemler alınabilir” dedi.

Öte yandan Akcan, bu haberin bilgilendirme amacı taşımakta olduğunu tanı veya tedavi vaadi içermediğini, sağlıkla ilgili değerlendirmeler kişiden kişiye farklılık gösterebileceğini söylerken, her zaman uzman hekim görüşü alınması önemli olduğunu dile getirdi.

Prof. Dr. Koçak, deri kanserlerinin giderek daha sık görüldüğünü belirterek özellikle güneşe yoğun maruz kalan kişilerde riskin arttığını söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre ultraviyole (UV) ışınlarına yoğun maruz kalmanın deri kanserleri açısından en önemli risk faktörleri arasında yer aldığını belirten Prof. Dr. Koçak, “Deri tümörleri köken aldıkları hücrelere göre farklı gruplara ayrılmaktadır. Deri kanserleri genel olarak melanom ve melanom dışı deri kanserleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Melanom dışı deri kanserleri, tüm deri kanserleri içerisinde en sık görülen gruptur. Melanom dışı deri kanserleri kendi içinde bazal hücreli karsinom ve skuamöz hücreli karsinom olarak ikiye ayrılır. Bazal hücreli karsinom tüm deri kanserlerinin yaklaşık yüzde 75-80’ini oluşturmaktadır” diye konuştu.

‘AÇIK TENLİ VE GÜNEŞE YOĞUN MARUZ KALAN KİŞİLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜYOR’

Bazal hücreli karsinomun daha çok açık tenli, renkli gözlü, kızıl saçlı ve ileri yaş bireylerde görüldüğünü ifade eden Prof. Dr. Koçak, “Vakaların büyük kısmı güneşe en çok maruz kalan baş-boyun bölgesinde ortaya çıkmaktadır. Özellikle uzun yıllar güneş maruziyeti olan kişiler risk altındadır. Risk faktörleri arasında genetik yatkınlığın yanı sıra güneş ışınları önemli rol oynamaktadır. Özellikle aralıklı ve yoğun güneş maruziyeti dediğimiz intermittent güneş alımı, deri kanserleri açısından önemli risk faktörleri arasında yer alır. Melanom dışı deri kanserlerinden biri olan skuamöz hücreli karsinom daha agresif seyredebilmektedir. Bu kanser türü tüm deri kanserlerinin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturur. Baş-boyun bölgesinde sık görülür ve metastaz yapabilme riski taşır. Özellikle yanık izleri, kronik yaralar ve skar dokuları üzerinde gelişebilmektedir. Bu tür lezyonlar ihmal edilmemelidir” dedi.

Melanomun deriye rengini veren hücrelerden köken aldığını belirten Prof. Dr. Koçak, “Melanom, tüm dünyada görülme sıklığının artması ve ölümcül seyredebilmesi nedeniyle üzerinde en fazla durulması gereken deri kanseridir. Melanomların yaklaşık yüzde 20’si mevcut benlerden gelişebilir. Özellikle doğumsal benlerin yakın takibi büyük önem taşımaktadır. Benlerde şekil, renk, sınır veya boyut değişikliği fark edildiğinde mutlaka dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Tüm deri kanserlerinde genetik yatkınlık ve güneş ışığı temel risk faktörlerindendir. Birinci faktör genetik, ikinci faktör güneş ışığıdır. Bu nedenle özellikle yaz aylarında güneşten korunma alışkanlıklarının ihmal edilmemesi gerekir. Güneşten korunma yalnızca yaz aylarında değil yıl boyunca önemlidir. Yüksek koruma faktörlü güneş kremi kullanımı, uzun süre direkt güneş altında kalmama ve düzenli dermatolojik kontrollere dikkat edilmelidir. Tedavide erken tanı büyük önem taşımaktadır. Her üç deri kanseri türünde de temel yaklaşım, lezyonun güvenlik sınırları bırakılarak tamamen çıkarılmasıdır. Erken dönemde fark edilen vakalarda tedavi başarısı önemli ölçüde artmaktadır” diye konuştu.

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sinem İliaz, hantavirüsün erken dönemde çoğu zaman üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla karıştırılabildiğini aktardı.

İliaz, "Hastalık ilk günlerde grip benzeri belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Ateş, halsizlik, yaygın kas ağrıları ve öksürük gibi şikayetler görülebiliyor. Ancak bazı hastalarda tablo ilerleyerek ciddi nefes darlığına ve akciğer tutulumuna dönüşebiliyor" değerlendirmesinde bulundu.

Kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve salyasıyla temas sonucu bulaşan hantavirüsün kapalı ve uzun süre kullanılmayan alanlarda risk oluşturduğuna işaret eden İliaz, depo, bodrum, bağ evi ve ahır gibi alanların temizliği sırasında dikkatli olunması gerektiğini kaydetti.

"KORUNMADA EN ETKİLİ YÖNTEM KEMİRGENLERLE TEMASIN ÖNLENMESİ"

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Müberra Hraloğlu da hantavirüsün temel bulaş kaynağının kemirgenler olduğunu, temizlik sırasında yanlış uygulamaların virüsün havaya yayılmasına neden olabileceğini belirtti.

Hraloğlu, "Kemirgen dışkısı veya idrarının bulunduğu alanların doğrudan süpürülmesi ya da elektrikli süpürgeyle temizlenmesi, virüs içeren partiküllerin havaya karışmasına yol açabilir. Bu nedenle riskli alanlar önce havalandırılmalı, ardından koruyucu ekipman kullanılarak uygun dezenfektanlarla temizlenmeli" ifadelerini kullandı.

Hastalığın erken dönemde farklı enfeksiyonlarla karıştırılabildiğine işaret eden Hraloğlu, kemirgen teması öyküsü bulunan kişilerde yüksek ateş, nefes darlığı, halsizlik ve idrar miktarında azalma gibi belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini kaydetti.

Hraloğlu, korunmada en etkili yöntemin kemirgenlerle temasın önlenmesi olduğunu belirterek, yaşam alanlarında hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.

Ancak ScienceAlert’in aktardığı yeni bir çalışma, depresyonun bazı belirtilerinin kanda izlenebilecek biyolojik işaretlerle bağlantılı olabileceğini gösterdi.

Araştırma, henüz depresyon için hazır bir “kan testi” anlamına gelmese de, ruh sağlığı tanısında daha nesnel biyolojik göstergelerin kullanılabileceğine işaret ediyor.

KAN HÜCRELERİNDE DEPRESYON İZİ

Depresyonun yetişkinlerin yaklaşık yüzde 6’sını etkilediği düşünülüyor. Buna karşın tanı süreci çoğu zaman kolay ilerlemiyor; çünkü belirtiler kişiden kişiye değişiyor ve değerlendirme büyük ölçüde kişinin kendi deneyimini nasıl aktardığına dayanıyor. Bu nedenle bilim insanları, depresyonun tanı ve izleminde kullanılabilecek biyolojik belirteçler üzerine çalışıyor.

The Journals of Gerontology, Series A: Biological Sciences and Medical Sciences dergisinde yayımlanan, ABD’deki çeşitli kurumlardan araştırmacıların yürüttüğü çalışma, HIV ile yaşayan ve yaşamayan kadınlardan alınan kan örneklerine odaklandı. Araştırmada 261’i HIV pozitif, 179’u HIV taşımayan toplam 440 kadının verileri incelendi. Katılımcıların yakın dönemde yaşadıkları depresyon belirtileri de anketler aracılığıyla değerlendirildi.

Araştırmanın merkezinde “monosit” adı verilen bağışıklık hücreleri yer aldı. Bilim insanları, bu hücrelerin biyolojik yaşlanmasını ölçen MonoDNAmAge adlı epigenetik saat yöntemini kullandı. Bu yöntem, DNA’daki metilasyon izlerine bakarak hücrelerin takvim yaşından bağımsız olarak ne kadar “yaşlandığını” ölçmeyi amaçlıyor.

UMUTSUZLUK VE ZEVK KAYBIYLA BAĞLANTI

Çalışmada monositlerin hızlanmış biyolojik yaşlanması ile depresyonun özellikle fiziksel olmayan belirtileri arasında anlamlı bir ilişki bulundu. Bu belirtiler arasında umutsuzluk hissi ve daha önce keyif alınan etkinliklerden kopma, yani anhedoni öne çıktı. Buna karşılık yorgunluk ya da uyku sorunları gibi bedensel belirtilerle aynı düzeyde bir bağ saptanmadı.

Araştırmacılar açısından bu bulgu önemli. Çünkü HIV ile yaşayan kişilerde yorgunluk gibi fiziksel belirtiler çoğu zaman depresyondan çok kronik hastalığın etkisi olarak yorumlanabiliyor. New York Üniversitesi Rory Meyers Hemşirelik Fakültesi’nden psikiyatri araştırmacısı Nicole Beaulieu Perez, yaptığı değerlendirmede, bulguların bedensel semptomlardan çok ruh hali ve bilişsel belirtilerle ilişkili olmasının dikkat çekici olduğunu belirtti.

HIV İLE YAŞAYAN KADINLARDA RİSK DAHA YÜKSEK

Araştırmanın HIV ile yaşayan kadınlara odaklanması tesadüf değil. Bu grupta depresyon görülme oranlarının genel nüfusa kıyasla daha yüksek olduğu biliniyor. Kronik hastalık yükü, toplumsal damgalanma, ekonomik kırılganlık ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikler, ruh sağlığı risklerini artıran başlıca etkenler arasında sayılıyor.

Çalışmada kullanılan MonoDNAmAge yöntemi, daha önce geliştirilen Horvath epigenetik saatine kıyasla depresyonun bu özgül belirtilerini yakalamada daha duyarlı göründü. Araştırmacılar bu nedenle tek bir hücre tipine, yani monositlere odaklanan daha hassas biyolojik ölçümlerin ruh sağlığı araştırmalarında yeni bir alan açabileceğini belirtiyor.

HENÜZ KAN TESTİ DEĞİL, AMA ÖNEMLİ BİR ADIM

Bilim insanları, bu bulguların depresyon için hemen kullanılabilecek bir kan testi anlamına gelmediğini vurguluyor. Depresyon tek tip bir rahatsızlık değil; kişiden kişiye farklı biçimlerde ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle yalnızca tek bir biyolojik işaretle tanı koymak şimdilik mümkün değil.

Ancak çalışma, depresyonun bazı belirtilerinin bağışıklık sistemi ve biyolojik yaşlanma süreçleriyle ilişkili olabileceğine dair yeni kanıtlar sunuyor. Araştırmacılara göre bu tür biyobelirteçler, gelecekte özellikle yüksek riskli gruplarda depresyonun daha erken fark edilmesine ve tedavi sürecinin daha kişiselleştirilmesine katkı sağlayabilir.

Perez, bulguların “hassas ruh sağlığı hizmeti” hedefine bir adım daha yaklaştırdığını belirterek, biyolojik çerçevelerin gelecekte tanı ve tedaviyi yönlendirebileceğini ifade etti.

Aşı sayesinde bağışıklık sisteminin hasta olmadan simüle edilerek hazır hale geldiğini ifade eden Genel Başkan Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk, bu nedenle bağışıklamanın geleceğe yönelik bir yatırım olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, toplum sağlığının geleceği için önemli bir rol oynadığını aktardı. Dünyada ve Türkiye'de oluşan aşı tereddüdünün temelinde yanlış bilgi ve kontrolsüz bilgi akışının yer aldığını belirten Öztürk, bilgiye erişimin hızlanmasına karşın doğru bilgiye ulaşma konusunda ciddi sorunlar yaşandığını ifade etti.

Sosyal medya başta olmak üzere denetimsiz bilgi kaynaklarının aşı karşıtlığını artırdığını kaydeden Öztürk, bu durumun aşılanma oranlarını düşürdüğünü ve önlenebilir hastalıkların yeniden görülmesine yol açtığını söyledi.

Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Seçil Günher Arıca (sağ) / Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği Genel Başkan Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk (sol)

'ENFEKSİYONLARDAN KORUNMANIN EN TEMEL YOLU AŞI'

Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Seçil Günher Arıca ise aşılamanın yalnızca bireysel korunma sağlamadığını, hastalıkların ağır seyretmesini de engellediğini belirtti. Günümüzde yaklaşık 30 hastalığa karşı aşı uygulanabileceğini ifade eden Arıca, aşılama sürecinin sadece çocukluk dönemiyle sınırlı olmadığını, bağışıklığın zamanla zayıflaması nedeniyle erişkin bireylerde de bazı aşıların tekrarlanması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin yaşlanan bir nüfusa sahip olduğuna dikkat çeken Arıca, bağışıklık sisteminin yaşla birlikte zayıfladığını ve enfeksiyonlara bağlı risklerin arttığını belirtti. Aşı karşıtlığındaki artışın somut sonuçlarının görüldüğünü belirten Arıca, kızamık gibi önlenebilir hastalıkların yeniden ortaya çıktığını söyledi.

Özellikle solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan RSV virüsüne dikkat çeken Arıca, dünya genelinde her yıl milyonlarca çocuğun bu virüse yakalandığını ve önemli bir kısmının hayatını kaybettiğini ifade etti. RSV’nin yalnızca çocuklarda değil, yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireylerde de ağır seyrettiğini belirten Arıca, gebelik döneminde ve doğum sonrası uygulanan aşıların bu riskleri azaltmada önemli rol oynadığını dile getirdi.

HİPERTANSİYON, OBEZİTE VE DİYABET EN ÖNEMLİ RİSK FAKTÖRLERİ

Kalp krizlerinin sigara ya da ailesel yatkınlıklar gibi nedenlerle çok erken yaşta ortaya çıkabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Özdoğan, 'Özellikle risk faktörü yönetimi için farkındalığın artırılması büyük önem taşıyor' diye konuştu. Değiştirilemeyen ve değiştirilebilir risk faktörleri bulunduğunu aktaran Prof. Dr. Öner Özdoğan, hipertansiyon, diyabet, ailesel yatkınlık, obezite, metabolik sendrom ve kolesterol değerlerinin en önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu ifade etti. Prof. Dr. Özdoğan, 'Hastanın romatolojik bir hastalığının olması da kardiyovasküler hastalıklar açısından riskli. Özellikle gençlerde erken yaşta kalp krizi, inme geçiren ya da periferik damar hastalığı olan kişilerin ailelerinin de erken yaşta kardiyovasküler hastalıklar açısından taranması gerekir' dedi.

'NE KADAR ÇOK KALP KASI HÜCRESİ KURTARIRSAK, O KADAR AVANTAJLIYIZ'

Kalbin orta kas tabakasını oluşturan, ritmik kasılmalarla kan dolaşımını sağlayan çizgili bir kas hücresi olarak bilinen miyokard hücresinin kalp krizleri açısından önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Öner Özdoğan, 'Kalp krizlerinde hastayı acil olarak anjiyoya alıyoruz. Çünkü ne kadar çok kalp kası hücresi kurtarırsak, o kadar avantajlı oluyoruz. Eğer bir kişi kalp krizinden sonra erken dönemde hastaneye gelirse, bu kişinin kalbin kasılma gücü çok etkilenmemekte ve böylece ileriki dönemlerde yaşam kalitesi çok daha iyi olmakta. Fakat genç ya da yaşlı fark etmez, geç gelen hastalarda kalbin kasılma gücü düşmekte. Kalp ciddi oranda etkilendiği için hayatının uzun dönem boyunca da kalp yetersizliği, nefes darlığı gibi semptomlarla hastalıklarla uğraşmak zorunda' diye konuştu.

'SANAL ANJİYO SADECE 45 YAŞ VE ÜZERİNDEKİ HASTA PROFİLİNE ÖNERİLİR'

Sanal anjiyonun çok uzun zamandır yapılan bir tetkik olduğunu ancak son zamanlarda daha ön plana çıktığına dikkat çeken Prof. Dr. Özdoğan, tomografi gibi olduğunu söyleyerek, 'Sanal anjiyo sadece orta risk grubunda, 45 yaş ve üzerindeki hasta profiline önerilir. Bu kalbin hem kalsiyum skoru dediğimiz skorlamasını hem de kalp damarlarındaki darlık derecesini göstermektedir. Ama oradaki her darlığın da mutlaka stentle ya da balon stentle açılması gerektiği anlamına gelmemekte. O nedenle mutlaka bunu isteyen doktorun da bunu nasıl yorumlayacağını bilmesi gerekiyor' diye konuştu.

'HAFTADA 3 GÜN 30 DAKİKALIK EGZERSİZ YAPILMALI'

Kalp sağlığını korumak için vatandaşlara da bazı önerilerde bulunan Prof. Dr. Öner Özdoğan, 'Herhangi bir genetik yatkınlık olmasa bile mutlaka risk faktörlerini görmemiz lazım. Bütün dünyanın kullandığı kılavuzda artık kalp krizi riski 30 yaşına kadar düşmüş durumda. 30 yaşından sonra mutlaka kolesterol düzeyine baktırmanız gerekiyor. Ailesel kolesterol yüksekliği çok erken yaşta kalp krizine neden olabilir. Hipertansiyon geç tedavi edilirse kardiyovasküler hastalık riskini artırmakta. Obezite yaşam tarzı önemli. Haftada 3 gün 30 dakikalık egzersiz öneririz. Hastalık oluşmadan önce kendimizi korumamız önemli. Kalp krizinden sonra yapılan müdahale ve alınan ilaçlar çok fazla işe yaramıyor' dedi.

'FARKLI İÇERİKLERİN BULUNDUĞUNU GÖRÜYORUZ'

Toprak, taklit ve tağşiş ürünlerin oluşturabileceği risklere dikkati çekerek, 'Baklavalarda Antep fıstığı yerine boyalı yer fıstığı kullanılabildiğini, bazı ürünlerde bezelye gibi farklı içeriklerin bulunduğunu görüyoruz. Bu nedenle ürünün fiyatına dikkat etmek gerekiyor. Antep fıstığının, şekerin ve diğer ham maddelerin fiyatı belli. Ederinin çok altında satılan ürünlere şüpheyle yaklaşılmalı' diye konuştu. Çikolata ürünlerinde de benzer durumların yaşanabildiğini vurgulayan Toprak, bazı ürünlerde çikolata yerine pralin kullanılarak satış yapıldığını söyledi.

'ÜRÜNLERİN İÇERİĞİ ETİKETLERDE DOĞRU ŞEKİLDE YER ALMAYABİLİYOR'

Toprak, 'Herhangi bir taklit ve tağşiş durumunda gıda zehirlenmesi yaşanma ihtimali oldukça yüksek. Çünkü ürünlerin içeriği etiketlerde doğru şekilde yer almayabiliyor. Etikette belirtilmemesi halinde Antep fıstıklı diye aldığımız ürünün içinde farklı bir fıstık türü varsa ve bu ürüne alerjimiz varsa bayramımız zehir olabilir. Mümkün olduğunca tanıdığımız ve güvendiğimiz yerlerden alışveriş yapalım. Tükettiğimiz ürünlere dikkat edelim. Taklit ve tağşişi tadına bakarak ya da görünüşünden anlamak çoğu zaman mümkün değil. Bu nedenle güvenilir üretici ve satıcıları tercih etmek büyük önem taşıyor' diye konuştu.(DHA)

OMÜ Veteriner Fakültesi Veterinerlik Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Aksoy'un doktora öğrencisi veteriner hekim Hikmet Özgün İşcan'ın tez konusu olan "Evde Beslenen Kedi ve Köpeklerde Pasif Sigara Maruziyetinin Belirlenmesi" başlıklı çalışma kapsamında 60 kedi ve 60 köpekten alınan 240 kan ve idrar numunesi analiz edildi.

Yapılan incelemede, sigara içilen evlerde yaşayan hayvanların vücudunda içilmeyen evlerdekilere oranla "anlamlı derecede yüksek nikotin değeri" saptandı.

Prof. Dr. Aksoy, pasif içiciliğin insanlar üzerine etkileriyle ilgili birçok çalışma olduğunu fakat hayvanlar üzerindeki etkilerinin pek çalışılmadığını söyledi.

Hayvanların sigara dumanına maruz kaldıklarında ne kadar etkilendikleri üzerine çalışma yapmak üzere yola çıktıklarını belirten Aksoy, "Türkiye'de bu konuda yapılan ilk çalışma özelliğini taşıyor. Dünyada da sınırlı çalışma olduğunu gördük. Çalışmanın sonucunda gerçekten de sigara içilen evlerde tütün ürünlerine daha fazla maruziyet olduğunu tespit ettik" dedi.

"HAYVANLAR, İNSANLARDAN DAHA ÇOK ETKİLENİYOR"

Pasif içicilikten hayvanların insanlara göre daha fazla etkilendiğini dile getiren Aksoy, özellikle evinde sigara içen ve aynı zamanda hayvan besleyen vatandaşların uyarılması gerektiğini vurguladı.

Sigaranın içindeki ana madde olan nikotinin havadan daha ağır bir yapıda olduğu için yere yakın yerlerde nikotin miktarının fazla olabildiğini anlatan Aksoy, "Bir diğer özelliği, kedilerin tüylerini yalamaları. Yani sigara içilmese bile hayvanın tüyünde, kılında veya koltukların üzerinde sigaradan bir kalıntı varsa, bunu yalayarak sigaraya daha fazla maruz kalabilmekte" ifadelerini kullandı.

"HAYVANLARIN BULUNDUĞU YERDE SİGARA İÇİLMEMELİ"

Hayvan besleyenlerin hayvanların bulunduğu yerlerde sigara içmemeleri gerektiğine işaret eden Aksoy, şunları kaydetti:

"Öncelikli olarak hayvan sahiplerinin hayvanların yetiştikleri ortamlarda sigara içmeyi bırakmaları gerekiyor. Birçok hastalık meydana getirdiği biliniyor tütün ürünlerinin. Hayvanlarda da tütün ürünlerinden kaynaklanan bazı hastalıkların tespiti yapılmış durumda. Veteriner hekimlik alanında da bu konuda çalışmaların, yani sigaraya maruz kalan hayvanların sağlık sorunlarının ortaya konulması için çalışmalar yapılabilir."

"SOLUNUM SİSTEMİNİ ETKİLEYEBİLECEK HASTALIKLAR ORTAYA ÇIKABİLİYOR"

Hikmet Özgün İşcan ise çalışmaya tütün ürünlerinden kedi ve köpeklerin de olumsuz etkilenebileceğini düşünerek başladıklarını söyledi.

Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi'ne başvuran hayvan sahiplerinin hayvanlarından aldıkları kan ve idrar örneklerinde nikotin değerlerini taradıklarını anlatan İşcan, pasif maruziyetin varlığını araştırdıklarına dikkati çekti.

Evde tütün dumanı varlığı gösteren hayvanlardan alınan numunelerde nikotin değerlerinde artış gördüklerinin altını çizen İşcan, "Evde tütün kullanımı varsa, evdeki canlılarda bunun varlığını biyokimyasal olarak ortaya koyabiliyoruz. Solunum sistemini, dolaşım sistemini, nörolojik sistemi etkileyebilecek birçok hastalık ortaya çıkabiliyor. Bunun başında solunum sistemini etkileyebilecek hastalıklar ortaya çıkabiliyor." dedi.

Üzerine kitaplar yazıldı, nasıl önleneceğine ya da kontrol edileceğine dair egzersizler ve beslenme biçimleri öneren videolar paylaşıldı.

İnsülin direnci, tip 2 diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Peki nasıl gerçekleşiyor? Semptomları ne? Tedavisi mümkün mü? Oruç tutmak, insülin direncini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir mi?

İNSÜLİN NEDİR?

Pankreas tarafından üretilen insülin, vücudumuzdaki en önemli hormonlardan biri.

Görevi, vücuttaki kan şekeri (glikoz) seviyelerini kontrol altında tutmak.

Bunu, vücudumuzun enerji için kullandığı glikozu depolayarak gerçekleştiriyor.

Pankreasın az insülin üretmesi ya da vücudun insülini doğru depolayamaması durumunda birçok sağlık sorunu ortaya çıkabiliyor.

İnsülin şu şekilde çalışıyor:

Vücut, tüketilen gıdayı vücudun başlıca enerji kaynağı kabul edilen glikoza dönüştürüyor.

Glikoz kana karışıyor ve pankreasa insülin salımı için sinyal yollanıyor.

İnsülin, kandaki glikozun kaslara, yağa ve karaciğer hücrelerine girmesine ve enerji için kullanılmasına ya da daha sonra kullanılmak üzere depolanmasına yardımcı oluyor.

Glikoz hücrelere girdiğinde ve kandaki glikoz seviyesi azaldığında pankreas insülin üretmeyi durduruyor.

İNSÜLİN DİRENCİ NEDİR?

İnsülin direnci kas, yağ ve karaciğerdeki hücrelerin insüline gerektiği gibi tepki vermemesiyle ortaya çıkan karmaşık bir süreç.

Bu durum, hücrelerin kandaki glikozu etkili biçimde kullanmasını ya da depolamasını engelliyor.

Böylece pankreas kandaki yüksek glikoz seviyesinin üstesinden gelmek için daha fazla insülin üretiyor.

Bu duruma hiperinsülinemi adı veriliyor.

Pankreas, hücrelerin zayıf tepkisini telafi edecek kadar insülin üretebildiği sürece vücuttaki kan şekeri sağlıklı oranlarda kalıyor.

Ancak hücrelerin insülin direnci arttıkça kandaki glikoz oranı da artıyor.

Bu, zaman içinde tip 2 diyabete ve başka hastalıklara yol açabiliyor.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'nde (NHS) danışman hekim olarak çalışan ve kendi kilo verme kliniği bulunan endokrinoloji, diyabet ve dahiliye uzmanı Franklin Joseph, insülin direncinin "genetik, yaşam tarzı ve çevre faktörlerinin birleşiminden etkilenen karmaşık bir durum" olduğunu söylüyor.

İnsülin direncinin ortaya çıkma sebebi kişiden kişiye değişiyor.

Joseph'e göre insülin direncinin ortaya çıkmasına yol açan sebepler şunlar:

Obezite: Özellikle "kötü" kabul edilen karın bölgesi yağı dahil fazla vücut yağı büyük ölçüde insülin direnciyle bağlantılı.

Fiziksel hareketsizlik: Düzenli fiziksel egzersiz yapılmaması insülin direnci oluşmasına yol açabilir.

Genetik: Bazı insanlarda genetik olarak insülin direncine yatkınlık görülür.

Kötü beslenme: İşlenmiş gıda, rafine karbonhidrat ve şeker ağırlıklı beslenen kişilerde insülin direnci riski artıyor. Bu gıdalar kan şekerinin hızla artmasına ve zamanla insülin salımının yükselmesine neden oluyor.

Kronik stres: Kortizol gibi stres hormonları insülinin kan şekeri seviyesini düzenleme sürecini sekteye uğratarak insülin direncine yol açabilir.

Uyku bozuklukları: Uykusuzluk ya da kötü uyku insülin hassasiyetini etkileyebilir. Uykusuzluk hormon seviyelerini bozarak insülin direncine neden olabilir.

Bazı sağlık sorunları: Polikistik Over Sendromu (PCOS), cushing sendromu ve karaciğer yağlanması gibi hastalıklar insülin direnci riskini artırabilir.

Yaşlılık: Yaşlandıkça hücreler insüline daha az duyarlı hale gelerek insülin direncinin artmasına yol açabiliyor.

ORUÇ VE İNSÜLİN DİRENCİ

İngiltere'de diyabetle ilgili hayır kurumu Diabetes UK, sağlık sorunları yaşayanları Ramazan'da oruç tutma konusunda uyarıyor.

Birmingham Üniversitesi Hastanesi Diyabet Kliniği Direktörü ve Diyabet ve Endokrinoloji Profesörü Wasim Hanif, "Diyabetle yaşayanların diyabet ekiplerine danıştıktan sonra oruç tutmalarını sağlamak çok önemli" diyor ve ekliyor:

"Diyabetliyseniz oruç tutmak sağlık sorunlarına yol açabileceği için tehlikeli olabilir."

Prof. Joseph, oruç tutmanın özellikle insülin direnci ve tip 2 diyabet kişilerdeki insülin hassasiyetini iyileştirdiğine işaret eden bilimsel çalışmalar olduğunu söylüyor.

Bunun yanı sıra bazı kişiler oruç tutarken kilo verme ve vücut yağında değişim gibi durumlarla da karşılaşabiliyor.

Bu değişimler, özellikle obez kişilerde insülin hassasiyetini ve metabolizmayı etkileyebiliyor.

Prof. Joseph'e göre Ramazan'da oruç tutmanın insülin direnci ve metabolizma üzerindeki etkisi "yaş, cinsiyet, mevcut sağlık sorunları, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel faaliyet" seviyelerine göre kişiden kişiye değişebiliyor.

Uzman, konuyla ilgili şunları kaydediyor:

"Ramazan sırasında oruç tutan özellikle diyabet ve diğer metabolik hastalıkları olan kişilerin güvenli oruç tutabilmeleri ve bu süreçte sağlık durumlarını en uygun şekilde yönetebilmeleri için sağlıklarını yakından takip etmeleri ve sağlık uzmanlarından rehberlik almaları gerekiyor."

Amman'da yaşayan beslenme uzmanı Reem El-Abdallat, sağlık faydalarını azami seviyeye çıkarmak için "aralıklı oruç ya da Ramazan orucu tutarken sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmenin çok önemli olduğunu" söylüyor.

İNSÜLİN DİRENCİ OLANLAR ARALIKLI ORUÇ TUTMALI MI?

Aralıklı oruç son yıllarda dünya çapında oldukça yaygınlaştı.

Doktorlar ve beslenme uzmanları sağlık faydalarından bahsediyor.

Bu oruç haftada bir gün ya da daha uzun süre yemek yememeye dayanıyor.

Hindistan'ın güneyindeki Tamil Nadu eyaletinin Vellore şehrindeki Hristiyan Tıp Koleji Üniversitesi Hastanesi'nden endokrinoloji profesörü Dr. Nitin Kapoor, bazı bilimsel çalışmalara göre aralıklı orucun tıbbi faydaları olduğunu söylüyor.

Kapoor, bu orucun herkese uygun olmadığı ve oruçta uygulanacak beslenme düzeninin hastaya özel hazırlanması gerektiği uyarısını yapıyor.

Profesör ayrıca herhangi bir diyetin ya da orucun "uzun vadeli sürdürülebilirliğine" de dikkat çekiyor:

"Bunu bir ömür devam ettirebilecek misiniz? 15 kilo vermek istiyor olabilirsiniz, ama diyeti bıraktığınız an bu daha kötü bir şekilde geri gelecek."

Prof. Joseph ise bu tür oruçlarla ilgili araştırmaların sürdüğünü ve bazı çalışmaların bunların insülin hassasiyetini yenmeye destek verebileceğini söylüyor:

"Örneğin, 2015'te Cell Metabolism [Hücre Metabolizması] dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, günaşırı oruç tutmak, obez olmayan vakalarda vücut ağırlığını değiştirmeden insülin hassasiyetini iyileştiriyor."

İNSÜLİN DİRENCİ SEMPTOMLARI

İnsülin direncinin ilk göstergeleri ve semptomları hafif ve fark edilebilir olmayabilir.

Prof. Joseph'e göre bu semptomlar arasında artan açlık, yorgunluk, kilo vermede zorluk, özellikle boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde siyah nokta, yüksek tansiyon, yüksek trigiliserit seviyeleri, düşük HDL kolestrolü ve polikistik over sendromu (PCOS) var.

Uzmana göre insülin direncinin tip 2 diyabete ve kandaki glikoz seviyelerinde ciddi artışa yol açması durumunda hastada başka semptomlar da görülebilir.

Bu semptomlar arasında sık tuvalete gitme, artan susuzluk ve bulanık görme var.

Prof. Joseph, bu semptom ve göstergelerin "kişiden kişiye değişebildiğini ve insülin direnci olan herkesin hepsini yaşamayacağını" vurguluyor:

"Ayrıca bu semptomlar başka sağlık sorunlarına da işaret edebilir. O yüzden düzgün bir değerlendirme için bir sağlık uzmanına danışmak gerekir.

İnsülin direncinin erken tespiti ve yönetilmesi tip 2 diyabet ve kardiyovasküler (kalp ve damar) hastalıklar gibi komplikasyonları engellemek için çok önemli."

İnsülin direncinin daha ciddi sağlık sorunlarına yol açma ihtimali ne kadar yüksek?

Prof. Joseph'e göre insülin direnci olan insanların yüzde 70-80'i tedavi görmedikleri ya da bu sorunu yönetmedikleri sürece er ya da geç tip 2 diyabet oluyor.

Uzman, özellikle güneydoğu Asya kökenli etnik gruplara mensup kişilerde tip 2 diyabet riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor.

GLİSEMİK SİSTEM NEDİR?

Glisemik endeks, gıdaların kan şekeri seviyelerine etkisine göre sınıflandırılmasında kullanılan bir sistem.

Tükettiğimiz yiyeceklerin kandaki glikoz seviyesini ne hızda artırdığını belirtiyor.

Karbonhidratlar yavaş emildikleri için düşük bir glisemik endekse sahip.

Bunlar arasında bazı sebze, meyve, tatlandırılmamış süt, baklagiller, tam buğday unundan ekmek ve tam tahıllı mısır gevrekleri var.

Öte yandan şeker, şekerli yiyecek içecekler, beyaz patates ve beyaz pirinç gibi gıdalar kan şekerini hızla artırdığı için yüksek glisemik endeksine sahip.

Ancak bir yiyeceğinin sağlıklı olup olmadığını belirlemek için yalnızca glisemik endeks yeterli değil.

Örneğin birçok çikolata türünün glisemik endeksi düşük olmasına rağmen kalorileri oldukça fazla.

Yüksek glisemik endeksli gıdalar sağlıksız olmak zorunda değil. Örneğin karpuz gibi bazı meyveler glisemik endeksleri yüksek olsa da sağlığa faydalı.

Dolayısıyla burada odak, beslenme biçiminin sağlıklı ve dengeli olmasını sağlamak.

İNSÜLİN DİRENCİ DÜZELİR Mİ?

Prof. Joseph, "insülin direnci hayat tarzını değiştirerek ve bazen de ilaç yoluyla düzeltilebilir ya da oldukça iyileştirilebilir" diyor.

Beslenme uzmanı Reem El-Abdallat, insülin direnci olanların beslenme düzenlerini yakından takip etmeleri, tatlı tüketmemeleri ve nişastalı gıdalardan uzak durmaları konularında uyarıyor.

İki uzman da düzenli egzersiz yapmanın önemine dikkat çekiyor.

Prof. Joseph, kronik strese karşı uyarıyor:

"Meditasyon, yoga, derin nefes egzersizleri ve doğada zaman geçirmek gibi tekniklerle stresle sağlıklı yollarla baş etmek faydalı olabilir."

Yeterli uyku da bu konuda çok önemli.

Metformin gibi ilaçların insülin direnci ve tip 2 diyabet gibi rahatsızlıklara iyi geldiği biliniyor.

‘ATOPİK EGZAMA BEBEKLİKTE BAŞLAYABİLİR’

Egzamanın farklı alt tipleri bulunduğunu ifade eden Uzm. Dr. Eren, “Kontakt egzama, temizlik ürünleri, parfüm, makyaj malzemeleri, saç boyaları ve metallerle temas sonucu gelişir. Atopik egzama ise alerjik yatkınlığı olan bireylerde görülür ve genellikle bebeklik döneminde başlar” dedi.

Seboreik egzamanın saçlı deri, kaşlar ve burun kenarında ortaya çıktığını söyleyen Uzm. Dr. Eren, “Numuler egzama genellikle el ve bacaklarda madeni para şeklinde lezyonlarla seyreder. Dishidrotik egzama ise avuç içi ve ayak tabanında sıvı dolu küçük kabarcıklarla kendini gösterir” ifadelerini kullandı.

‘EGZAMANIN EN SIK GÖRÜLEN NEDENLERİ’

Egzamanın birçok iç ve dış faktörle tetiklenebildiğini vurgulayan Uzm. Dr. Eren, “Sabunlar, deterjanlar, parfümler, bazı metaller, bitkilerle temas, nem, toz, polen ve küf egzamanın ortaya çıkmasına yol açabilir. Soğuk ve kuru hava da cilt bariyerini bozarak şikâyetleri artırabilir” dedi.

‘ALERJİK EGZAMA İLE TAHRİŞE BAĞLI EGZAMA ARASINDAKİ FARKA DİKKAT’

Alerjik egzamanın bağışıklık sistemiyle ilişkili olduğunu belirten Uzm. Dr. Eren, “Alerjik egzama, vücudun bazı maddelere karşı aşırı tepki vermesi sonucu gelişir ve genellikle tekrarlayıcıdır. Tahrişe bağlı egzama ise deterjan, sabun ve kimyasal maddelerin cildi doğrudan zedelemesiyle ortaya çıkar” açıklamasında bulundu.

‘EGZAMA BULAŞICI DEĞİLDİR’

Egzamanın bulaşıcı bir hastalık olmadığını vurgulayan Uzm. Dr. Eren, şu bilgileri paylaştı:

“Egzama kişiden kişiye geçmez. Temas yoluyla bulaşan bir hastalık değildir. Egzama en sık eller, parmak araları, ayak tabanları ve yüz bölgesinde görülür. Bebeklerde genellikle yanaklarda ortaya çıkar. Çocuklar ve erişkinlerde ise dirsek içleri ve diz arkaları daha sık etkilenir. Egzamanın en önemli belirtisi kaşıntıdır. Kuruluk, kızarıklık, pullanma ve kabuklanma sık görülür. Uzun süreli kaşıma sonucunda cilt sertleşebilir ve kalınlaşabilir. Stres egzama üzerinde etkilidir. Stres bağışıklık sistemini ve cilt bariyerini olumsuz etkileyerek egzamanın ortaya çıkmasına veya şiddetlenmesine neden olabilir. Temizlik ürünleri de ciltte tahrişe yol açabilir. Deterjanlar, sabunlar ve çamaşır suları cildin koruyucu bariyerini bozarak egzama oluşumuna zemin hazırlayabilir.”

‘SERT LİF VE KESE KULLANILMAMALI’

Günlük yaşamda dikkat edilmesi gereken noktaları sıralayan Uzm. Dr. Eren, “Ilık suyla kısa süreli banyo yapılmalı, sert lif ve kese kullanılmamalıdır. Parfümsüz ve nötr sabunlar tercih edilmeli, banyo sonrası cilt mutlaka nemlendirilmelidir. Ev düzenli havalandırılmalı, temizlik sırasında eldiven kullanılmalıdır. Pamuklu giysiler tercih edilmeli ve tahriş edici maddelerden uzak durulmalıdır” dedi.

‘EGZAMA TEKRARLAYABİLİR’

Egzamanın çoğu kişide tekrarlayıcı seyir gösterdiğini kaydeden Uzm. Dr. Eren, “Uygun tedavi, düzenli cilt bakımı ve tetikleyicilerden kaçınmak atakların sıklığını azaltır” diye konuştu.

‘EGZAMA TEDAVİSİNDE YAPILAN HATALAR’

Yanlış uygulamaların hastalığı ağırlaştırabildiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Eren, “Doktor önerisi olmadan krem kullanmak, kortizonlu ürünleri uzun süre kontrolsüz kullanmak ve nemlendirici kullanımını ihmal etmek sık yapılan hatalar arasındadır. Kortizonlu kremler doğru kullanıldığında etkilidir. Doktorun önerdiği süre ve dozda kullanıldığında güvenlidir. Ancak uzun süreli ve kontrolsüz kullanım ciltte incelmeye yol açabilir” uyarısında bulundu.

‘EGZAMA İLE MANTARI KARIŞTIRMAYIN’

Egzama ve mantarın farklı klinik özellikler gösterdiğini belirten Uzm. Dr. Eren, “Egzama genellikle düzensiz sınırlı ve yoğun kaşıntılıdır. Mantar ise çoğunlukla kenarları belirgin, ortası daha açık renkli lezyonlarla seyreder” dedi.

‘ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEBİLİR

’
Çocuklarda cilt bariyerinin daha hassas olduğunu söyleyen Dr. Eren, “Bebek ve çocukların cildi daha ince olduğu için dış etkenlere karşı daha duyarlıdır. Genetik yatkınlık ve alerjik bünye de riski artırır” diye konuştu.

‘HANGİ DURUMLARDA DOKTORA BAŞVURULMALI’

Mutlaka uzman desteği alınması gereken durumlara değinen Uzm. Dr. Eren, “Şikayetlerin uzun süre geçmemesi, yaygın kızarıklık, iltihap, akıntı veya ateşin eşlik etmesi halinde dermatoloji hekimine başvurulmalıdır” dedi.

'TAKLİT VE TAĞŞİŞİ GÖZ İLE ANLAMAK ÇOK MÜMKÜN DEĞİL'

Geçen yıl en çok taklit, tağşişin baharat, zeytinyağı, bal, et ve et ürünleri, süt ve süt ürünlerinde bulunduğunu belirten Kırım, etiketsiz ve açıkta satılan gıdalardan uzak durulmasının yanı sıra Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 'guvenilirgida.tarimorman.gov.tr' sitesini takip ederek, bu tür ürünlerin satın alınmamasını önerdi. Vatandaşlara uzun yıllardır bildikleri güvenilir yerlerden ve hijyen şartlarını sağlayan, toplum sağlığını gözeten, sorumluluklarını yerine getiren işletmelerden alışveriş yapmaları tavsiyesinde bulunan Kırım, 'Taklit ve tağşiş ürünlerin daha çok vatandaşın temel besin maddeleri oluğunu görüyoruz. Vatandaş bu ürünleri açıktan aldığı zaman çok ciddi risklerle karşı karşıya kalıyor. Bu nedenle açıkta satışın engellenmesi, etiketsiz ürünlere talebin olmaması, vatandaşın da bu konudaki bilincinin artması gerekiyor. Bu temel gıda ürünlerinde taklit ve tağşişi göz ile anlamak çok mümkün değil, bakanlık testlerini laboratuvarda yapıyor. Ayrıca taklit tağşiş ürünlerinin göz ile ayırt edilmemesi için özellikle çaba sarf ediliyor' diye konuştu.

'GÖZ ÖNÜNDE ÇEKİLMİŞ KIYMA TERCİH EDİLMELİ'

Gıda ürünlerinde rastlanabilen olumsuzluklara da değinen Kırım, 'Baharatlarda gıda boyaları haricinde tekstil boyalarına rastlanabiliyor. Yoğurtta nişasta ile karşılaşılabiliyoruz. Parça etlerde değil, kıymaya dönüştürülmüş ya da lahmacun, pide ve sucuk gibi ürünlerde tek tırnaklı hayvan eti olabiliyor. At ve eşek etinin doğrudan bir üretimi ve çiftlik olmadığı için ölmek üzere olan ya da ölmüş bir hayvandan alınan etlerin bu ürünlerin içerisinde karıştırıldığını rahatlıkla söyleyebiliyoruz. Özellikle kasaplarda bir kıyma çekimi yapılacaksa önceden hazırlanan ürün yerine, vatandaşın gözü önünde çekilmiş bir kıymayı tercih etmek alınacak önlemler arasında gelmeli' dedi.

'AFLATOKSİN VE PESTİSİT TESPİTİ ÜRÜNLER GENELLİKLE İMHA EDİLİYOR'

İhracat edilen yaş sebze, meyve ya da kuru meyve gibi ürünlerde aflatoksin ve pestisit tespit edildiğinde geri gönderilebildiğini belirten Ömer Ulaş Kırım, 'Vatandaş tarafından en merak edilen durumsa 'Bu ürünler yeniden bizim soframıza mı geliyor' sorusu oluyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bu konuda belli bir kriteri var. Taze meyve, sebzelerin ömrü daha kısa olduğu için geri dönmesi çok mümkün olmuyor. Kuru incir, üzüm gibi ürünlerdeyse genellikle imha işlemi uygulanıyor. Eğer kusur çok fazla değilse burada yeniden işlenip, şartlara uyan başka bir ülkeye gönderim sağlanabiliyor. Ancak ihraç edilen ürünler dışında aynı ya da benzer ürün denetim olmadan pazarda ya da markette satılabiliyor. Vatandaş bu defa bilinçsiz olarak alıp, tüketebiliyor. Bakanlık taklit, tağşiş listelerini yayınlayarak çok güzel bir farkındalık yarattı. Bunun aynısını pestisit analizlerini de yapılması yine vatandaş adına önemli olabilir' diye konuştu. (DHA)

BAŞ DÖNMESİ VE BAYILMA HİSSİ

Ani gelişen baş dönmesi, sersemlik ya da bayılacak gibi hissetme durumu ciddiye alınmalı. Kalp Vakfı’na göre odanın dönüyor gibi hissedilmesi ya da görmenin aniden bulanıklaşması, yaklaşan bir kalp krizinin habercisi olabilir. Bu tür belirtiler ortaya çıktığında kişinin yalnız kalmaması ve derhal birine haber vermesi öneriliyor.

NEFES DARLIĞI

Fiziksel efor sonrası nefes nefese kalmak normal kabul edilse de, hareketsizken aniden gelişen nefes darlığı tehlike işareti olabilir. Göğüste sıkışma hissi, solunum güçlüğü veya göğüs ağrısı olmaksızın ortaya çıkan nefes darlığı bazı vakalarda kalp krizinin erken belirtisi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, “alışılmışın dışında” bir nefes darlığı yaşanıyorsa vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerektiğini vurguluyor.

MİDE BULANTISI, HAZIMSIZLIK VE KUSMA

Bu belirtiler çoğu zaman sindirim sorunlarıyla ilişkilendirilse de, nadir durumlarda yaşamı tehdit eden bir kalp krizinin habercisi olabiliyor. Özellikle bulantı ve mide rahatsızlığı hissi göğüs baskısıyla birlikte görülüyorsa dikkatli olunmalı. Uzun süren veya açıklanamayan mide şikâyetlerinde tıbbi değerlendirme öneriliyor.

ANİ TERLEME VE ÜŞÜME HİSSİ

Ortam sıcaklığıyla ilgisiz şekilde gelişen ani soğuk terleme de daha az bilinen belirtiler arasında. Kalp Vakfı, vücutta aniden gelişen titreme veya üşüme hissinin, özellikle diğer belirtilerle birlikte görülüyorsa alarm niteliği taşıyabileceğini belirtiyor. Soğuk terleme, kalbin yeterince kan pompalayamadığı durumlarda ortaya çıkabiliyor.

HİÇBİR BELİRTİ OLMAMASI

En endişe verici durum ise hiçbir açık belirti olmadan kalp krizi geçirilmesi. “Sessiz kalp krizi” olarak adlandırılan bu tablo, hasarın ancak sonradan yapılan tetkiklerle fark edilmesine yol açabiliyor. Bu nedenle düzenli sağlık kontrolleri ve risk faktörlerinin takibi büyük önem taşıyor.

NEDEN ERKEN MÜDAHALE ÖNEMLİ?

Kalp krizi sırasında kalp kasına giden kan akışı kesiliyor. Müdahale ne kadar gecikirse, kalp kasında oluşan hasar o kadar artıyor. Uzmanlar, göğüs ağrısı dışında kalan belirtilerin de ciddiye alınması gerektiğini belirtiyor.

‘SİGARA, DOĞAL YAŞAMIN PARÇASI DEĞİL’

Sigaranın diğer risk faktörlerinden ayrılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkoyunlu, “Sigara, insanın doğal yaşam döngüsünde hiçbir karşılığı olmayan, yalnızca dışarıdan zevk amacıyla alınan ve insanlığa en fazla zarar vermiş maddelerden biridir. Küflü bir yiyecek ya da toksik bir su belirli koşullarda zarar verirken, sigara her koşulda zararlıdır ve küresel bir salgın niteliği taşır” dedi.

‘HER GÜN 22 BİN ÖLÜM’

Dünya genelinde yaklaşık 1,8 milyar insanın sigara içtiğini hatırlatan Prof. Dr. Akkoyunlu, “Her gün yaklaşık 22 bin kişi sigaraya bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor. Sigara, akciğer kanserlerinin yüzde 80’inin başlıca nedenidir. Bununla birlikte bağırsak, mesane, prostat kanserleri ve lenfomalar da dahil olmak üzere neredeyse tüm kanser türlerinde etkisini görmek mümkündür” ifadelerini kullandı.

‘KALP, DAMAR VE SOLUNUM SİSTEMİ EN ÇOK ETKİLENENLER’

Sigaranın yalnızca kanserle sınırlı kalmadığını söyleyen Prof. Dr. Akkoyunlu, “Kalp-damar hastalıkları, damar tıkanıklıkları, özellikle bacak damarlarında daralmaya bağlı amputasyonlar sigaranın en ağır sonuçları arasındadır. KOAH’ın en önemli nedeni sigaradır. Çocuklarda astım gelişiminde de ciddi bir risk faktörüdür. Sigara çoğu zaman ergenlik döneminde, sosyal çevre etkisiyle başlıyor. Bu nedenle gençleri erken yaşta sigaradan uzak tutmak, gelecekteki hastalık yükünü azaltmanın en etkili yoludur” diye konuştu.

‘ERKEN BIRAKMA HAYAT KURTARIYOR’

Sigaranın bırakılmasıyla birlikte vücutta iyileşme sürecinin başladığını belirten Prof. Dr. Akkoyunlu, şu uyarıda bulundu:

“Sigara bırakıldığı andan itibaren vücut kendini onarmaya başlar. Ancak kanser riski sigarayı bıraktıktan sonra bile yaklaşık 10 yıl devam edebilir. Bu nedenle ne kadar erken bırakılırsa, vücutta bırakacağı kalıcı hasar o kadar azalır. Sigaradan uzak durmak, hem kendimiz hem de ailemiz için alabileceğimiz en önemli sağlık önlemidir.”

ORGAN YETMEZLİĞİ VE KANSER RİSKİ

Salyangozların bulunduğu sular aracılığıyla bulaşan parazit larvaları, insan derisini sindiren enzimler salgılayarak vücuda giriyor. Kan damarlarında yaşayan ve karaciğer, akciğer ile cinsel organlara yumurtalarını bırakan bu canlılar, yıllarca hiçbir belirti vermeden vücutta kalabiliyor. Bağışıklık sisteminin bu yumurtalara saldırması sonucu oluşan doku hasarı; organ yetmezliğine, kısırlığa ve hatta kansere yol açabiliyor.

"BUZDAĞININ GÖRÜNEN KISMI"

Malavi'deki Liverpool Wellcome Klinik Araştırma Programı'ndan Prof. Janelisa Musaya, tehlikenin boyutuna dikkat çekti. İnsan ve hayvan parazitlerinin birleşerek oluşturduğu "melez" türlerin tespit edilmesinin zor olduğunu belirten Musaya, şu uyarıda bulundu:

"Test edilen örneklerin %7'si melez çıktı ancak bu buzdağının sadece görünen kısmı. Bu melezler hem insanları hem hayvanları etkilediği için kontrol altına alınması çok daha zor. Siyasetçiler için bu bir 'uyanma çağrısı' olmalı."

AVRUPA'NIN GÜNEYİNDE SALGINLAR BAŞLADI

Türkiye'de bugüne kadar sadece yurt dışı kaynaklı vakalarda görülen bu parazit için risk haritası değişiyor. İklim krizi ve artan küresel seyahatler, parazitin yayılma yeteneğini artırdı. Son yıllarda Avrupa'nın güneyinde melez parazit kaynaklı salgınlara rastlanması, hastalığın tropik bölgelerin dışına taştığını kanıtlıyor.

YARDIMLAR AZALIYOR, RİSK BÜYÜYOR

DSÖ verilerine göre, 2018 ile 2023 yılları arasında bu tür hastalıklarla mücadele için yapılan yardımlar %41 oranında azaldı. Uzmanlar, melez türlerin mevcut ilaçlara karşı bağışıklık kazanma ihtimalinden endişe ediyor. Cinsel organları etkileyen vakaların, standart testlerde çıkmaması ve cinsel yolla bulaşan hastalıklarla karıştırılması ise teşhis sürecini zorlaştırıyor.

Ekip, bu kez özellikle, 'gıdanın yağ içeriği arttıkça hava bileşiminin nasıl değiştiğini' inceledi. Uçucu organik bileşikler ve ultra ince parçacıklar sağlık açısından kaygılarla ilişkilendirilse de, pişirme gibi iç mekân kaynaklı hava kirliliği, dış ortam kirliliğine kıyasla daha az gündeme geliyor.

Birmingham Üniversitesi’nden ekip, küçük değişimleri yakalayabilmek için hava kalitesi ölçümüne özel tasarlanmış odalarda deneyler yürüttü.

4,7 litrelik ticari bir airfryer kullanılarak, dondurulmuş kızartmalık ürünler, taze, düşük yağlı ürünler ve taze yüksek yağlı ürünler pişirildi.

Amaç, aynı koşullarda emisyonları karşılaştırmaktı.

EN YÜKSEK EMİSYON

Airfryer içinde bile bazı gıdalar yüksek emisyon açısından öne çıktı.

Araştırmacılara göre; dondurulmuş soğan halkaları ile tütsülenmiş ve tütsülenmemiş şarküteri ürünleri, testlerde pişirmeyle ilişkili emisyonların en yüksek olduğu ürünler oldu.

YAĞDA KIZARTMAK RİSKLİ

Araştırmaya göre, en çarpıcı fark, aynı 'yüksek yağlı' gıdalar başka yöntemlerle pişirildiğinde görüldü.

Derin yağda kızartma, uçucu organik bileşik seviyelerini 10 ila 100 kat artırdı. Araştırmacılar, bunun önceki bulgularla da uyumlu olduğunu; yağsız tavuk göğsünün bile yağda farklı yöntemlerle pişirilmesi halinde, airfryer’a kıyasla kirletici seviyelerinin benzer şekilde yükseldiğini belirtti.

UZMANLAR NE DİYOR?

Çalışmanın baş araştırmacısı Prof. Christian Franck, bu araştırmanın airfryer kullanımının iç ortam hava kalitesi açısından olası faydalarını daha geniş bir gıda yelpazesinde gösterdiğini söyledi.

Deneyleri yürüten doktora öğrencisi Ruijie Tang ise şu noktaya dikkat çekti:

Yağlı gıdalar airfryer’da da daha fazla emisyon üretiyor. Ancak bu emisyon, tava ya da derin yağda kızartmaya kıyasla çok küçük bir düzeyde kalıyor.

"TEMİZLEMEZSEN AVANTAJ AZALABİLİR"

Araştırmacılar, önemli bir uyarı da yaptı: Uzun süre derinlemesine temizlenmeden kullanılan airfryer’lar 'arka plan emisyonu' üretebiliyor. Zira boş tepsi testinde bile uçucu organik bileşik ve ultra ince parçacık salımı görüldü.

70’ten fazla kez kullanılan bir cihazda, uçucu organik bileşiklerde yüzde 23 artış, ultra ince parçacıklarda ise iki kattan fazla artış ölçüldü ve bunun, temizliği zor bölgelerde kalıntı birikiminden kaynaklandığı değerlendirildi.

Araştırmacılara göre airfryer, doğru kullanıldığında ve düzenli temizlendiğinde, ev içi hava kalitesini olumsuz etkileyen pişirme emisyonlarını azaltmada avantaj sağlayabiliyor. (Cumhuriyet)

“Farkındalığımızı artırmamız, bilgimizi artırmamız; onun için burada olmak çok önemli. Alzheimer tabii önceden yoktu çünkü bu kadar yaşamıyorduk; artık uzun yaşayınca Alzheimer oluyoruz. Bakın, yaşlı nüfus oranı yüzde on virgül altı. Ne kadar yüksek! Yani on kişiden biri. İzmir'de daha da fazla. Alzheimer'dan korkuyoruz. Alzheimer'ın en önemli bulgusu unutkanlık biliyorsunuz. Peki, her yaşlı unutur mu? Hayır, her yaşlı unutmuyor. Sadece yaşlılarda değil, çok yoğun çalışan gençlerde de kafa çok yoğun olduğunda bazı şeyleri unutuyoruz. Ona bakarsanız çocuklar da unutuyor; ama onlara 'Alzheimer mı oldu?' demiyoruz. Ama bir yaşlı unutuyorsa eyvah eyvah! Eyvahlanmayın.”

Hasta Kişi Unuttuğunu da Unutuyor

Basit unutkanlıkların ipuçlarıyla hatırlanabildiğini ve günlük hayatı bozmadığını ifade eden Şahin, asıl kritik eşiği şu cümlelerle açıkladı:

“Basit unutkanlık diye bir şey var; bazı şeyleri ipuçlarıyla hatırlıyorsak hiçbir önemi yok. Hastalık düzeyinde unutkanlık olduğunda kişi unuttuğunu da unutuyor. Genelde hastalar şunu söylüyorlar: 'Yo, benim hiçbir şeyim yok ki. Siz bakmayın kızıma hocam ya, unutuyor o kadar olur, kocam da unutuyor.' Ama bir diğeri de şunu söylüyor: 'Hocam, ben galiba böyle bir şeyleri unutuyorum, biraz canım sıkıldı.' Yani birisi farkında unutkanlığının, diğeri hiç değil. Eğer kişi unuttuğunun farkında değilse bu önemli. Öz bakımı kötüleştiyse; kişi artık daha az saçını tarıyor, daha az banyoya giriyor, eskisi gibi dişlerini fırçalamıyorsa ve bunu unutuyorsa bunlar önemlidir.”

Tedavi Edilebilir Unutkanlık Sebeplerine Önce Bakıyoruz

Şahin; her unutkanlığın demans anlamına gelmediğini; guatr, depresyon, uyku bozukluğu, B12 eksikliği veya kansızlığın da unutkanlık yapabildiğini belirtti:

“Bunlar demans demek değildir. Bunlar tedavi edilebilir unutkanlık sebepleridir. Biz hekimler önce bunlara bakarız. Demans, Alzheimer, bunama hep birbiri yerine kullanılıyor ama demans demek 'dementia' yani zihnin gitmesi demektir. Hastalığın adı Alzheimer, ortaya çıkan durum demans. Bir çatı gibi düşünün; çatıda demans var, odalarda da hastalıklar var ve en önemlisi Alzheimer hastalığıdır.”

Genetik Alzheimer Yüzde Beş İla Yedi Arasında

Beyinde biriken "çöplerin" sinir hücrelerini öldürerek beynin küçülmesine neden olduğunu aktaran Şahin, risk faktörlerine dair çarpıcı veriler paylaştı:

“Kesin olan risk faktörü yüz yaştır. Onun dışında eğitim düzeyi yüksekse Alzheimer az, eğitim düzeyi düşükse Alzheimer fazladır. Kadınlarda daha çok görülüyor çünkü kadınlar erkeklere göre daha uzun yaşıyorlar. Ailenizde ileri yaşta Alzheimer çıktıysa bu genetik geçiş demek değildir. Ailenizde kırklı yaşlarda Alzheimer varsa genetik riski var ama şu var ki; yüzde beş ila yüzde yedi oranında genetik geçiş vardır, diğerleri genetik değildir.”

Tamamen Ortadan Kaldıran Bir Tedavi Henüz Yok

Tedavide şikayetleri azaltan ilaçlar ve bantlar kullanıldığını ancak kesin çözümün henüz bulunmadığını belirten Şahin, “Umut var mı? Umudumuz var, tamamen tedavi edecek ilaçlar çıkacak ama o gün bugün değil maalesef,” dedi.

Demans Yüzde Kırk Beş Oranında Engellenebilir

Korunma yollarını yaş gruplarına göre ayıran Prof. Dr. Şahin, İzmirlilere şu tavsiyeleri verdi:

“Demans yüzde kırk beş oranında engellenebilir. Korunmak için; küçük yaşlarda yüksek eğitim, orta yaşlarda kolesterolü düşürmek, işitme kaybını azaltmak, depresyonu tedavi etmek, egzersiz yapmak ve diyabet/tansiyon kontrolü önemlidir. Altmış beş yaşından sonra ise sosyal izolasyondan kaçınmak, hava kirliliğinden korunmak ve görme kaybını tedavi ettirmek riski azaltır. Yeni şeyler öğrenmek, halk dansları, koroya katılmak ve tazelenme üniversitelerine devam etmek zihni korur. Ayrıca her salı Tarihi Asansör binasının orada bulunan Alzheimer Derneği ziyaret edilebilir.”

Kare Fuarcılık tarafından düzenlenen bu önemli buluşma, yedi şubat tarihine kadar İzmir Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde ziyaretçilerini ağırlamaya devam edecek.

Çetiner “Özellikle A, D, E ve K gibi yağda çözünen vitaminler vücutta birikir. Fazlası karaciğer hasarı, böbrek sorunları, kalp ritim bozuklukları ve hatta zehirlenmelere neden olabilir. Diğer grup vitaminler, suda eriyen özellikle B vitamini grubunda toksik etkiler genelde daha nadir görülür. Yani baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, cilt değişiklikleri, bazen kemik yoğunluğunda azalma gibi ve daha birçok fonksiyonu etkilediği için vücutta her türlü yan etkiyi fazlasıyla görebiliriz” ifadelerini kullandı.

‘B12 FAZLA DOZDA ALINDIĞINDA ÇEŞİTLİ YAN ETKİLER GÖRÜLEBİLİR’

Pandemi sonrası bağışıklık kaygısıyla vitamin kullanımının arttığını belirten İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Mehmet Necip Çetiner, “Hastalarımın önemli bir kısmı kan tahlili yaptırmadan, kulaktan dolma bilgilerle birden fazla takviyeyi aynı anda kullanıyor. Oysa bu durum bağışıklığı güçlendirmek yerine tam tersine vücudu yorabiliyor. Eğer ihtiyaç olmadığı halde fazla vitamin aldıysak bunların toksik etkilerine maruz kalma durumu olur ve kişinin hassasiyetine bağlı olarak çeşitli organlarda çeşitli zararlar ve kayıplar olabilir. Bunları tam olarak isimlendirmek mümkün değil ama genelde baş ağrısı, baş dönmesi, cilt değişiklikleri, nadiren de olsa alerjik belirtiler şeklinde. Saç dökülmesi şeklinde de kendisini gösterebilir. En çok bilinçsizce kullanılan vitamin;B12. Tahlil yaptırmadan B12 fazla dozda alındığında cilt rahatsızlıkları başta olmak üzere çeşitli yan etkiler görülebilir. B12 seviyesi çok düşük olan hastalarda da paranteral yani iğne formunda tedaviler daha fazla tercih edilir.” diyerek hekim kontrolüne dikkat çekiyor” dedi.

‘SEBZE-MEYVE VİTAMİNİN YERİNE GEÇEMEZ’

Uzm. Dr. Çetiner, “Maalesef günümüzde sebze-meyvenin yetersiz olduğunu gösteren birçok kanıt var. Belki 2000'li yıllardan önce yediklerimiz vitaminlerin yerine geçerdi. Ancak günümüzde sağlıklı beslendiğini düşündüğümüz kişilerde bile vitamin eksiklikleriyle çok sık karşılaşıyoruz. Kuvvetle muhtemel yeterli gıda kalitesine sahip değiliz” diye konuştu.

‘DOĞAL OLAN HER ZAMAN ZARARSIZ DEĞİL’

Vitaminlerin ‘doğal’ olduğu için zararsız sanıldığını söyleyen Uzm. Dr. Çetiner, “Doğada bulunan her madde güvenli değildir. Vitaminler de yanlış dozda alındığında ilaç yan etkileri gösterir. Vitaminler ne mucize ne de düşman. Doğru kişide, doğru dozda ve hekim kontrolünde kullanıldığında şifadır; aksi halde sessiz bir zehre dönüşebilir” ifadelerini kullandı.

KRONİK UYKUSUZLUĞA NEDEN OLUYOR

Son araştırmalar, bu gıdaların obezite, kalp hastalığı, diyabet ve bağırsak kanseri gibi toplamda 32 hastalıktan sorumlu olabileceğini öne sürdü. Fransa’daki Sorbonne Paris Nord Üniversitesi’nden araştırmacılar, bu gıdaların sağlık üzerindeki etkilerinin yanı sıra insan uykusunu da etkileyebileceğini ve abur cubur kategorisindeki gıdaların kronik uykusuzluğa neden olduğunu tespit etti. Yaklaşık 40 bin yetişkinin beslenme ve uyku düzenleri analiz edildikten sonra işlenmiş gıda tüketimi ile kronik uykusuzluk arasında anlamlı bir oran elde edildi.

KALİTELİ UYKU SAĞLIKLI BESLENMEDEN GEÇİYOR

Konuyla alakalı Columbia Üniversitesi’nde beslenme ve uyku bilimcisi olan araştırmacı Marie-Pierre St-Onge, “Giderek daha fazla gıdanın yüksek oranda işlendiği ve uyku bozukluklarının yaygın olduğu bir zamanda, beslenmenin uyku üzerindeki etkisini değerlendirmek önemliydi. Araştırma ekibimiz önce Akdeniz diyeti gibi sağlıklı beslenme tipinin uykusuzluk ve kötü uyku kalitesini azalttığını tespit etti. Ardından yüksek karbonhidratlı diyetlerin uykusuzluk sorununu artırdığını bildirdi” dedi.