Yeni bir ilacın geliştirilmesi yıllar süren araştırmalar ve büyük yatırımlar gerektirirken, laboratuvar ortamında umut vadeden birçok ilaç adayı klinik araştırmalarda beklenen başarıyı gösteremiyor. Güvenlilik sorunları ve yetersiz etkinlik nedeniyle geliştirme sürecinden çıkarılan ilaç adayları, zaman ve kaynak kaybına yol açıyor. Bu soruna çözüm arayan bilim dünyası, ilaçların güvenli ve etkili olup olmadığını daha erken aşamalarda ortaya koyabilecek yeni yöntemlere yöneliyor.
Bu kapsamda, 20 Kasım 2026 tarihinde İzmir'deki İzQ Girişimcilik ve İnovasyon Merkezi'nde “İlaç Keşfinde Güvenlilik ve Etkinlik Perspektifinden Yeni Yaklaşım Metodolojileri” başlıklı kolokyum düzenlenecek. Prof. Dr. Özlem Yeşil Çeliktaş'ın öncülüğünde gerçekleştirilecek etkinlikte, ilaç geliştirme süreçlerinde karşılaşılan sorunlar, yeni teknolojiler ve bu teknolojilerin uygulamaya aktarılması ele alınacak.
İLAÇ KEŞFİNDE YENİ TEKNOLOJİLER GÜNDEMDE
İlaç geliştirme çalışmalarındaki en önemli sorunlardan biri, laboratuvar ortamında kullanılan deneysel yöntemlerin insan vücudundaki karmaşık biyolojik süreçleri her zaman yeterince yansıtamaması olarak öne çıkıyor. Laboratuvar araştırmalarında elde edilen sonuçlarla klinik deneylerde karşılaşılan sonuçlar arasındaki farkı azaltmak amacıyla geliştirilen Yeni Yaklaşım Metodolojileri (YAM) ise bu alanda yeni olanaklar sunuyor.
Çip-üstü-organ sistemleri, üç boyutlu hücre ve doku modelleri ile bilgisayar destekli öngörü yöntemleri, yeni metodolojilerin öne çıkan uygulamaları arasında yer alıyor. Bu teknolojilerle ilaç adaylarının insan vücudundaki olası etkilerinin daha gerçekçi koşullarda değerlendirilmesi ve ilaç geliştirme sürecindeki belirsizliklerin azaltılması hedefleniyor.
Kolokyumda, söz konusu yöntemlerin bilimsel güvenilirliği, mevcut ilaç geliştirme süreçlerine nasıl entegre edilebileceği ve düzenleyici gereklilikler de değerlendirilecek.
TÜRKİYE'NİN ÖNDE GELEN BİLİM İNSANLARI KATILACAK
Etkinliğin ilk oturumu, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'ndan (TİTCK) Dr. Selda Özgacar'ın ilaç adaylarının ruhsatlandırılma süreci ve düzenleyici kurumların rolüne ilişkin sunumuyla başlayacak.
Prof. Dr. Özlem Yeşil Çeliktaş'ın moderatörlüğünde gerçekleştirilecek oturumda; Ege Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sabancı Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Koç Üniversitesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi'nden akademisyenler yer alacak.
Bilim insanları, geleneksel araştırma yöntemlerinin sınırlılıklarını, yeni teknolojilerin sunduğu olanakları ve bu yöntemlerin uygulamaya geçirilmesinde karşılaşılan güçlükleri farklı yönleriyle ele alacak.
YENİ YÖNTEMLERİN KLİNİK ARAŞTIRMALARA GEÇİŞİ TARTIŞILACAK
Kolokyumun ikinci oturumunda ise Yeni Yaklaşım Metodolojilerinin klinik araştırmalara geçiş süreci ve Türkiye'deki uygulama olanakları gündeme gelecek.
Farklı araştırma yöntemlerinden elde edilen verilerin birlikte nasıl değerlendirilebileceği, yeni teknolojilerin mevcut ilaç geliştirme süreçlerine nasıl dahil edilebileceği ve Türkiye'nin bu alandaki dönüşüme nasıl hazırlanabileceği üzerinde durulacak.
Etkinlikte ortaya çıkan görüş ve değerlendirmelerin, kolokyum sonrasında hazırlanacak teknik bir yazıyla daha geniş bilimsel çevrelerle paylaşılması planlanıyor. Böylece ilaç geliştirme süreçlerindeki sorunlara yönelik uzman görüşlerinin bir araya getirilmesi ve gelecekteki araştırmalara katkı sunulması amaçlanıyor.
