Dünya genelinde bir milyar kişiyi etkileyen ancak yeterince önem verilmeyen "Göz Ardı Edilen Tropik Hastalıklar" arasında yer alan şistozomiyaz, evrim geçirerek küresel bir tehdide dönüştü. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), parazitin yeni bölgelerde hayatta kalmak için adapte olduğunu ve "melez" türlerin ortaya çıktığını duyurdu.
ORGAN YETMEZLİĞİ VE KANSER RİSKİ
Salyangozların bulunduğu sular aracılığıyla bulaşan parazit larvaları, insan derisini sindiren enzimler salgılayarak vücuda giriyor. Kan damarlarında yaşayan ve karaciğer, akciğer ile cinsel organlara yumurtalarını bırakan bu canlılar, yıllarca hiçbir belirti vermeden vücutta kalabiliyor. Bağışıklık sisteminin bu yumurtalara saldırması sonucu oluşan doku hasarı; organ yetmezliğine, kısırlığa ve hatta kansere yol açabiliyor.
"BUZDAĞININ GÖRÜNEN KISMI"
Malavi'deki Liverpool Wellcome Klinik Araştırma Programı'ndan Prof. Janelisa Musaya, tehlikenin boyutuna dikkat çekti. İnsan ve hayvan parazitlerinin birleşerek oluşturduğu "melez" türlerin tespit edilmesinin zor olduğunu belirten Musaya, şu uyarıda bulundu:
"Test edilen örneklerin %7'si melez çıktı ancak bu buzdağının sadece görünen kısmı. Bu melezler hem insanları hem hayvanları etkilediği için kontrol altına alınması çok daha zor. Siyasetçiler için bu bir 'uyanma çağrısı' olmalı."
AVRUPA'NIN GÜNEYİNDE SALGINLAR BAŞLADI
Türkiye'de bugüne kadar sadece yurt dışı kaynaklı vakalarda görülen bu parazit için risk haritası değişiyor. İklim krizi ve artan küresel seyahatler, parazitin yayılma yeteneğini artırdı. Son yıllarda Avrupa'nın güneyinde melez parazit kaynaklı salgınlara rastlanması, hastalığın tropik bölgelerin dışına taştığını kanıtlıyor.
YARDIMLAR AZALIYOR, RİSK BÜYÜYOR
DSÖ verilerine göre, 2018 ile 2023 yılları arasında bu tür hastalıklarla mücadele için yapılan yardımlar %41 oranında azaldı. Uzmanlar, melez türlerin mevcut ilaçlara karşı bağışıklık kazanma ihtimalinden endişe ediyor. Cinsel organları etkileyen vakaların, standart testlerde çıkmaması ve cinsel yolla bulaşan hastalıklarla karıştırılması ise teşhis sürecini zorlaştırıyor.