Hale YILDIRIM/ GÜNDEME BAKIŞ - İzmir Büyükşehir Belediyesi Eylül ayı meclis toplantısında, ESHOT Genel Müdürlüğü tarafından raporda belirtilen kooperatiflerle 24 aya kadar süreli, kilometre bazlı toplu taşıma hizmet alımı ihalesi gerçekleştirilmesine ilişkin Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu görüşüldü. Madde, mecliste oybirliğiyle uygun bulundu.
Madde üzerine söz alan CHP Grup Başkanvekili Candaş Yeter, ESHOT’un mali yapısı, artan akaryakıt ve yedek parça maliyetleri ile elektrikli otobüs yatırımları hakkında meclise bilgi verdi.
ESHOT’A AKTARILAN KAYNAK 12,8 MİLYAR TL’YE ÇIKTI
Yeter, 2025 mali yılı gider bütçesinin cari transferler kaleminden ESHOT Genel Müdürlüğü’ne aktarılması planlanan 8,5 milyar TL’nin, akaryakıt fiyatlarındaki yaklaşık yüzde 58’lik artış, yedek parça ve diğer girdi maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle 12,8 milyar TL’ye çıktığını söyledi.
Yeter, “Gider bütçemizde, diğer hizmetlerimize bütçe tertiplerinden 4 milyar 300 milyon Türk Lirası, kıymetli İzmirlinin uygun fiyata konforlu bir şekilde ulaşım hizmetinden faydalanması amacıyla harcanmıştır” dedi.
ESHOT faaliyetlerini sübvanse etmek amacıyla bütçeden aktarılan toplam tutarın gider bütçesinin yüzde 16,44’üne karşılık geldiğini belirten Yeter, bu rakama İZULAŞ, Metro, İZDENİZ ve İZBAN’a aktarılan tutarların dahil olmadığını ifade etti.
10 YOLCUDAN 6’SI İNDİRİMLİ YA DA ÜCRETSİZ
ESHOT’un ulaşım hizmetlerindeki maliyet-gelir dengesine de değinen Yeter, 2019 yılında 337 olan otobüs hattı sayısının 2025 itibarıyla 448’e yükseldiğini, personel sayısının ise 4 bin 275’ten 4 bin 852’ye çıktığını söyledi.
Yeter, ulaşım hizmetlerinden yararlanan her 10 yolcudan 6’sının 4736 sayılı yasa kapsamında indirimli veya ücretsiz seyahat ettiğini belirterek, 2025 mali yılında ulaşım hizmetlerinden elde edilen gelirin giderleri karşılama oranının yüzde 18,26 olduğunu açıkladı.
Yeter, “2025 mali yılında, her 100 birimlik maliyetimize karşılık, sadece 18,26 birim gelir elde etmişiz” ifadelerini kullandı.
400 ELEKTRİKLİ OTOBÜS İÇİN SÜREÇ BAŞLATILDI
ESHOT’un yıllık 52 milyon litre, İZULAŞ’ın ise 10 milyon litre olmak üzere toplam 62 milyon litre akaryakıt tükettiğini aktaran Yeter, yakıt, bakım ve onarım maliyetlerini azaltmak amacıyla 400 elektrikli otobüsün dış finansman yoluyla satın alınması için sürecin başlatıldığını söyledi.
Projenin Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı’na eklendiğini belirten Yeter, 100 elektrikli otobüsün yurt dışı finansmanıyla satın alınması için 19 Şubat 2024 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü’ne yazı gönderildiğini, ancak 30 aydır olumlu bir geri dönüş alamadıklarını ifade etti.
“20 OTOBÜSLE 284 MİLYON TL TASARRUF”
Yeter, 2017 yılında filoya dahil edilen 20 elektrikli otobüsün 2026 yılına kadar 2 milyon 845 bin 204 litre akaryakıt tasarrufu sağladığını belirtti. Bu tasarrufun bugünkü parasal değerinin yaklaşık 284 milyon TL olduğunu söyleyen Yeter, söz konusu araçlarla 7 bin 625 ton karbon salımının da önlendiğini ifade etti.
400 elektrikli otobüs üzerinden 5 yıllık görev süresi için yapılan hesaplamaya da değinen Yeter, “Nakdi tasarruf tutarı bugünkü değeri ile yaklaşık 3 milyar 160 milyon Türk Lirası’dır. Salımı engellenen karbondioksit miktarı 84 bin 722 tondur” dedi.
“30 AYDIR NEDEN GERİ DÖNÜŞ YAPILMADI?”
Elektrikli otobüs projesinin amaçlarının İzmir’de daha konforlu ve uygun maliyetli ulaşım sağlamak, çevrenin korunmasına katkı sunmak ve ESHOT’un mali yapısını güçlendirmek olduğunu ifade eden Yeter, finansman başvurusuna uzun süredir yanıt verilmemesini eleştirdi.
Yeter, “Şimdi anlam veremediğimiz nokta şurası, proje belli, amaçlanan belli. Ne istiyoruz; kıymetli İzmirliler daha konforlu ve daha uygun bir bedelle ulaşım hizmetlerinden faydalansın istiyoruz. İzmir’imizin doğası, havası, suyu kirlenmesin, temiz kalsın istiyoruz. ESHOT’un mali yapısı güçlensin istiyoruz” diye konuştu.
“KATKI SUNAN BİR İKTİDAR GÖRMEK İSTİYORUZ”
Bakanlığa yapılan başvurunun 30 aydır sonuçlanmadığını belirten Yeter, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Şu güzel proje ile amaçladıklarımızdan hangileri Bakanlığımızın hoşuna gitmedi de, 30 aydır talep yazımıza geri dönüş yapılmadı. Dolayısıyla İzmir’in ve İzmirlilerin faydasına olacak yatırımların hayata geçirilmesi noktasında, engelleyen, sorun çıkaran, bariyer koyan değil; katkı sunan bir iktidar görmek istiyoruz. Bu güzel şehrin menfaati için çalışmak, sadece bu meclisin mi görevidir?”
Yeter, “100 adet elektrikli otobüsün finansman onayı bile verilmeyen bir kentin yurttaşı olarak üzüntümü ifade etmek amacıyla söz aldım” diyerek konuşmasını tamamladı.