Hale YILDIRIM / GÜNDEME BAKIŞ - TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Hakan Çakıcı, tarım ve gıda sektörüne ilişkin üretim, maliyet, iklim riski ve dış ticaret başlıklarında kapsamlı açıklamalar yaptı.
“KARAKILÇIK BUĞDAYI ROMANTİK TARIM”
Hibrit tohum ve ata tohumuna ilişkin soruları yanıtlayan Çakıcı, “Artık hibrit tohum var. Biz atadan, dededen kalma tohumları kullanamıyoruz. Onları teşvik ediyor gibi görünüyoruz ama pratikte kullanamıyoruz çünkü tohumun sertifikalı olması gerekiyor. Atadan, dededen kalan tohumların ne olduğunu da çok iyi bilmiyoruz açıkçası. Karakılçık buğdayını romantik tarım olarak nitelendiriyorum. Verimi çok düşük, dekarda 150–200 kilo ürün verir. Hibrit tohumda ise 1 ton ürün alıyoruz. Yani yaklaşık 5 kat fark var. Bu verim olmadan Türkiye’nin nüfusunu beslememiz mümkün değil” dedi.
“YÜKSEK VERİM DAHA FAZLA GİRDİ DEMEK”
Verim artışının maliyetle birlikte geldiğini belirten Çakıcı, “Bu 1 ton ürünü alabilmek için toprağa daha fazla gübre vermek zorundayız. Çünkü o tohum genetik olarak yüksek verim potansiyeline sahip. Toprağın da o bitkiyi besleyebilmesi için özellikle azotlu gübre kullanımı gerekiyor. Yani verim artışı aynı zamanda maliyet artışı anlamına geliyor” diye konuştu.
“ATA TOHUMLARI GELİŞTİRİLMELİ”
Geleneksel tohumların tamamen dışlanmaması gerektiğini vurgulayan Çakıcı, “Ata tohumlarını da koruyup geliştirmemiz gerekiyor. Karakılçık buğdayı bu coğrafyanın tohumuysa onu ıslah edip daha verimli çeşitler haline getirmeliyiz. Hem verim hem kalite birlikte artırılmalı” ifadelerini kullandı.
“SAVAŞLAR GIDA ÜZERİNDE DOĞRUDAN ETKİLİ”
Küresel gelişmelerin tarıma etkisine değinen Çakıcı, “Savaşlar mutlaka tarım ve gıdayı etkiliyor. Rusya-Ukrayna Savaşı’nda bunu çok net gördük. Pandemi sonrası dönemde lojistik sorunlar yaşandı ve bu durum bizi doğrudan etkiledi. Bu tür savaşlarda gıda yollarının kapanması gibi bir risk her zaman gündeme gelebilir. Şu an böyle bir tablo yok ama petrol fiyatlarının artışı bile tek başına gıda fiyatlarını yukarı çekiyor” dedi.
“ASIL SORUN TARLADAN SONRA BAŞLIYOR”
Gıda fiyatlarındaki artışın nedenlerine değinen Çakıcı, “Tarımda iki temel maliyet var; biri üretim süreci, diğeri tarladan pazara kadar olan süreç. Türkiye’nin en büyük sorunu ikinci aşama. Tarlada 3 liraya çıkan ürün pazarda 30, 50 hatta 100 liraya satılıyor. Çiftçi de kazanamıyor, tüketici de pahalıya tüketiyor. Ürün tarladan çıktıktan sonra birçok el değiştiriyor ve her aşamada fiyat artıyor” diye konuştu.
“İSRAF ORANI HALA ÇOK YÜKSEK”
Türkiye’de gıda israfının ciddi boyutta olduğunu belirten Çakıcı, “Dünyada en fazla gıda israfı olan ülkelerden biriyiz. Yüzde 45’lerden 35’lere düştük ama hâlâ çok yüksek. Bu da hem üretici hem tüketici açısından büyük kayıp anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
“İZMİR ÜRETİYOR AMA PAHALI TÜKETİYOR”
İzmir özelinde değerlendirme yapan Çakıcı, “İzmir tarım açısından çok avantajlı bir şehir. Kısa mesafede birçok ürün yetiştirilebiliyor. Enginarından pırasasına kadar çok geniş bir ürün yelpazesi var. Ancak buna rağmen İzmir’de de ürünler pahalı. İstanbul ile aynı fiyatlar görülüyor. Bu da tarladan pazara olan zincirin ne kadar maliyetli olduğunu gösteriyor” dedi.
“DON VE DOLU RİSKİ SÜRÜYOR”
İklim koşullarına dikkat çeken Çakıcı, “Geçen yıl don ve dolu yaşadık ve bunun etkileri hala devam ediyor. Nisan ayı geçmeden bu riskin ortadan kalktığını söyleyemeyiz. Kışın çok soğuk olmaması da verimi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle çekirdekli ürünlerde bu yıl da sorun yaşanabilir” diye konuştu.
“HİNDİSTAN REKABETİ RİSK OLUŞTURABİLİR”
Hindistan ile yapılan anlaşmalara ilişkin değerlendirmede bulunan Çakıcı, “Bu anlaşma Türkiye’yi zor durumda bırakabilecek bir gelişme. Hindistan tarım üretimi çok yüksek bir ülke. Avrupa pazarında bizimle rekabet edebilir. Kuru üzüm dahil birçok üründe pazar payımızı etkileyebilir. Ancak denetim eksiklikleri nedeniyle ürünlerinin AB’ye girişi sınırlı olabilir. Bizim de rekabet edebilmek için kaliteyi artırmamız ve AB standartlarında üretim yapmamız gerekiyor. Türkiye’de üretilen ürünlerin AB standart belgesi taşıması büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
